Analiza izbora u Bugarskoj: Trijumf Radeva za političu stabilnost i konsolidaciju

Piše: Milo Popović, politikolog

Pobjeda Progresivne Bugarske na jučerašnjim parlamentarnim izborima, predvođene doskorašnjim predsjednikom Rumenom Radevim, donosi stabilnost za ovu zemlju poslije serije od sedam vanrednih glasanja.

Ova partija osvojila je, prema najsježijim podacima, oko 45% glasova i time osigurala apsolutnu većinu poslanika, od ukuono 240 koliko broji Narodno sobranje. Potom slijede koalicija PP-DB i GERB, partija bivšeg premijera Bojka Borisova, sa po 14% glasova. Cenzus prelaze i bugarski DPS, liberalna partija koja zastupa interese Turaka i Roma, sa šest, odnosno Vazraždane (novo rođenje) sa oko pet procenata. Ostale partije su ispod izbornog praga od četiri procenta glasova.

Dakle, za većinu nije potrebno da partija Rumena Radeva napravi koaliciju, što je rijetko za istoriju izbora u Bugarskoj i predstavlja snažan rezultat jer je partija uspjela da osvoji većinu poslaničkih mandata u proporcionalnom izbornom sistemu.

Razlozi za pobjedu

Nakon serije od sedam vanrednih izbora bugarski birači bili su u mnogome zasićeni političkom ponudom i samim tim su željeli da odaberu stabilnost za svoju zemlju. Radev, kao iskusni političar i predsjednik sa velikom stopom podrške, iskoristo je politički trenutak i ponudio biračima politički proizvod koji su željeli da imaju: stabilnost, mir, konsolidaciju, iskusno državno rukovodstvo, borbu protiv korupcije i „Bugarsku na prvom mjestu“ kao princip vođenja zemlje.

Dakle, partija koja ekonomski naginje lijevom centru, a pritom baštini konzervativne vrijednosti i u nazivu nosi poziv na reforme i borbu protiv korupcije je uspjela da okupi širi obim birača i odnese pobjedu. S druge strane, koalicija PP-DB, GERB i DPS su partije dosadašnjeg establišmenta i birači su ih u značajnoj mjeri napustili, naročito GERB, partiju Bojka Borisova koja je nekad bila dominantna snaga.

Desni dio političke ponude je izašao u tri kolone, tako da je samo jedna partija, Vazraždane, uspjela da pređe cenzus od 4%, dok je njihov kumulativni rezultat preko 11% glasova.

Posljedice po Evropsku uniju

Politički protivnici Viktora Orbana su se po svemu sudeći prebrzo obradovalji njegovom porazu. Budući premijer Petr Mađar, sudeći po izjavama, nije ono u šta su pojedini politički krugovi vjerovali. Ipak, pouka je jasna: prvo skoči, pa reci hop.

Rumen Radev nije političar kog treba direktno poistovjetiti s Orbanom, međutim on nije oduševljenje u očima briselske administracije. Kao neko ko će Bugarsku s pozicije premijera predstavljati u Evropskom savjetu, biće jedan od „kamena spoticanja“ zagovornicima federalizacije Unije. Dakle, zajedno s Meloni, Babišem, Ficom, vrlo moguće Janšom (ukoliko postane premijer) i još nekim liderima, biće brana izmjeni temeljnih ugovora EU kojom bi se de fakto manje države članice pretvorile u poslušničke satelite briselske administracije, iako su već sada značajan dio ingerencija prenijele na Brisel.

Nije za očekivati korjeniti zaokret u odnosu na Rusiju, ali ipak jeste još jedan pragmatični glas u odnosu na potrebe Bugarske i Evrope. Dakle, otvorenost ka ekonomskoj saradnji, naročito u oblasti energenata, težnja da se postigne kompromis po pitanju Ukrajine. Iako je to nezahvalno tvrditi, reklo bi se da je Evropski dio NATO-a barem za pedalj dalji od potencijalnog ratnog sukoba s Ruskom Federacijom što je dugoročni iskorak ka miru i stabilnosti.