Ove godine obilježava se 170 godina od rođenja jednog od najvećih inovatora u istoriji – Nikola Tesla. Iako je najveći dio života proveo u Sjedinjenim Američkim Državama, gdje je realizovao svoje najvažnije izume, njegovo ime i nasljeđe danas snažnije odjekuju na Balkanu nego u Americi.
Ova razlika u percepciji otvara pitanje: da li smo mi previše pristrasni ili Amerikanci nedovoljno cijene Teslin doprinos?
Uprkos revolucionarnim dostignućima, Tesla je dugo bio u sjenci drugih velikana industrijske ere poput Thomas Edison. U američkoj javnosti decenijama je bio marginalizovan, često posmatran kao ekscentrični naučnik, a ne kao ključni inovator.
Tek u posljednjih 20–25 godina dolazi do svojevrsne „rehabilitacije“ njegovog lika u SAD-u, kako raste interesovanje za vizionare poput Steve Jobs.
Stručnjaci ističu da savremeni način života u velikoj mjeri počiva na Teslinim principima – od električne energije do bežične komunikacije. Njegov rad na naizmjeničnoj struji i polifaznim sistemima postavio je temelje moderne civilizacije.
Ipak, za razliku od Edisona i drugih, Tesla nije gradio poslovno carstvo niti insistirao na komercijalizaciji svojih izuma, što je značajno uticalo na način na koji je percipiran u Americi.
Prema mišljenju istoričara tehnologije, Amerikanci često povezuju uspjeh sa bogatstvom i velikim kompanijama, dok Tesla nije ostavio iza sebe korporaciju koja nosi njegovo ime.
S druge strane, u Srbiji se Tesla posmatra šire – kao naučnik, ali i kao kompleksna ličnost oblikovana porodičnim, kulturnim i istorijskim okolnostima.
Mediji su dodatno doprinijeli stvaranju njegove slike kao „čudesnog genija“, pa čak i svojevrsnog „mađioničara“, što je nerijetko zamagljivalo stvarni naučni značaj njegovog rada.
Teslin profesionalni put obilježio je i čuveni sukob sa Thomas Edison, poznat kao „Rat struja“, iz kojeg je Tesla izašao kao pobjednik zahvaljujući superiornosti sistema naizmjenične struje.
Ipak, Edison je ostao simbol američkog industrijskog uspjeha, što je dodatno uticalo na različitu percepciju ova dva naučnika.
Tesla je registrovao više od stotinu patenata, ali mnoge ideje nikada nijesu formalno zaštićene. Neki su odbijeni, dok za druge nije platio takse. Takođe, pojedini njegovi izumi kasnije su pripisivani drugim naučnicima, poput Guglielmo Marconi, koji je dobio Nobelovu nagradu za radio.
Ovakve okolnosti doprinijele su da Tesla ostane bez brojnih priznanja koja su, prema mišljenju stručnjaka, zasluživao.
Zbog svojih neobičnih eksperimenata, uključujući i pokušaje bežičnog prenosa energije, Tesla je često bio povezivan sa neobičnim i kontroverznim idejama. To je dodatno oblikovalo njegov imidž u javnosti, posebno u američkoj popularnoj kulturi.
U posljednjim decenijama interesovanje za Teslu ponovo raste širom svijeta. Njegovo ime danas nosi i poznata kompanija Tesla Inc., što dodatno doprinosi njegovoj globalnoj prepoznatljivosti, iako ne nužno i potpunom razumijevanju njegovog naučnog rada.
Dok ga u Srbiji često posmatraju kao nacionalnog heroja i simbol naučne genijalnosti, u Americi je njegova uloga dugo bila potcijenjena, dijelom zbog drugačijeg sistema vrijednosti koji naglašava komercijalni uspjeh.
Ipak, jedno je neosporno – doprinos Nikola Tesla savremenom svijetu je ogroman. Bez njegovih ideja, današnja civilizacija ne bi izgledala isto.
Možda se percepcije razlikuju, ali značaj njegovog djela ostaje univerzalan.
(Forbes)
Tesla je u nekoliko intervjua za američke listove izjavio da je Crnogorac! On je od Draganića iz Petrovića, opština Nikšić. Samo je jednom ušao u Srbiju, u Beograd i od Srba do io neprijatnosti. O svemu tome pisali su mediji iz bivše Jugoslavije, a i crnogorski nedeljnik Monitor. Sve to ima na internetu.