Godišnjica smrti velikana obilježena je pomenom u crkvi u kojoj je kršten, polaganjem vijenaca i cvijeća na njegov spomenik i Svečanom akademijom u Narodnom domu zavičajnog kompleksa koji nosi njegovo ime.
Idvor – Rodno mjesto naučnika svjetskog glasa Mihajla Pupina na rubu opštine Kovačica danas malo liči na one pašnjake sa kojih se on vinuo u svijet „naučenjaka“. Za autobiografiju istovjetnog naslova dobio je Pulicerovu nagradu, a svom imenu dodao ono Idvorski. Ipak, ostalo je isto da je Pupinov zavičajni kompleks u centru sela, za čiju izgradnju je sam ostavio novac, svakog 12. marta mjesto okupljanja povodom godišnjice njegovog upokojenja.
U pravoslavnoj Crkvi Svetih Blagovijesti služen je juče parastos, a na Pupinov spomenik vijence su položili državni sekretar Ministarstva državne uprave i lokalne samouprave Ivan Bošnjak, predstavnik Ministarstva nauke, tehnološkog razvoja i inovacija Rastislav Stojsavljević i predsjednik Opštine Kovačica Petar Višnjički, kao i predstavnici udruženja, učenici i poštovaoci Pupinovog lika i djela.
U Narodnom domu, koji je podignut njegovim novcem, održana je prigodna akademija i uručene nagrade autorima najboljih učeničkih radova na konkursu „Mihajlo Pupin – naučnik, rodoljub, humanista“.
Od rodne kuće iz koje je izašao 1872. godine kao osamnaestogodišnjak sa pet centi u džepu do groblja „Vudlon“ u Bronksu, na kojem i danas počiva – 81 je godina izuzetnog života i nijedna zaborava rodnog Idvora u koji se samo triput vraćao. U kompleks, koji preko tri decenije objedinjuje naučnikovu rodnu kuću, muzej, Narodni dom, Dom kulture i crkvu u kojoj je kršten, gotovo svakog dana dođe poneka đačka ekskurzija i brojni turisti, a ovo je i dom talentovanih polaznika regionalnog centra koji nosi njegovo ime iz Pančeva.
Kako bi svi oni lakše našli put, a svijet prepoznao Srbiju, u centru kompleksa stoje i spomen-putokazi usmjereni ka 26 svjetskih gradova u kojima je Pupin živio, radio ili ih svojim pronalascima povezao.
I vremenskom linijom, od prvog pronalaska – električnog rezonatora za istovremeni prenos vijesti na različitim frekvencijama, preko rendgena kakav je danas u upotrebi, do njegovog najvećeg izuma – „Pupinovih kalemova“, kojima je omogućen razgovor telefonom, u daljem nizu od 24 patenta, sve djela bez kojih se ne bi mogao zamisliti savremeni svijet.
A svjesni su i Idvorčani da je ime velikog naučnika i izumitelja u oblasti telefonije, telegrafije i radio-tehnike, slavnog profesora Kolumbija univerziteta, jednog od osnivača Nase, prvog predsjednika Njujorške akademije nauka koji nije rođen u Americi i srpskog diplomate, obilježilo i njihov opstanak.
U svakoj prilici se ovdje ožive sjećanja na Pupinov nemjerljiv doprinos srpskim nacionalnim interesima i prepričava da je čitavog života zadržao topao ljudski odnos prema običnim ljudima i svom voljenom zavičaju u Banatu, o čemu svjedoče i mnoga dobročinstva, pomoći crkvi, sirotinji, kupovina djela muzejima, legati…
Zato je i ovom prilikom upućen poziv da često mislimo o velikom sinu srpskog naroda, velikom svjetskom čovjeku Idvorskom Pupinu. Dužan mu je čitav svijet da ga se sjeća, jer kako je rečeno, svakodnevno uživa u onome što je on ostavio i ne može se ni zamisliti kako bi izgledao život „da li bi bio ovako lijep i lak bez njegovih izuma“.
U ovakvim prilikama priča se i o planovima. Ima ih mnogo, kaže za „Politiku“ Svetislav Zakić, direktor Pupinovog zavičajnog kompleksa. Treba okončati obnovu objekta stare škole, u kojoj je Mihajlo naučio prva slova. Danas je to muzej koji očekuje i potpuno novu digitalizovanu postavku bogate dokumentacije, pronalazaka i fotografija, ali i stotine tomova „Knjige utisaka“ koje su ispisali posjetioci iz svih krajeva planete.
Njih nije malo, jer Idvor je teško naći na običnoj zemljopisnoj karti, ali je za ovo maleno mjesto čitav taj svijet čuo zahvaljujući Mihajlu Pupinu – Idvorskom.
(Politika)
