Mihajlo Idvorski Pupin je jedan od najznačajnijih srpskih naučnika i pronalazača. Rođen je 9. oktobra 1854. godine u Idvoru, naselju u Južnobanatskom okrugu, a preminuo je 12. marta 1935. godine u Njujorku. Kada je otišao u Ameriku, dodao je nadimak Idvorski da ga podsjeća na rodni grad i istakne njegovo poreklo.
Pupinovi roditelji su se zvali Olimpijada i Konstantin, a imao je još četvoro braće i pet sestara. Bavili su se zemljoradnjom, te iako nepismeni, savjetovali su ga da uči i stiče znanje koje će ga voditi kroz život. Završio je srpsku pravoslavnu osnovnu školu u Idvoru i nemačku osnovnu školu u Perlezu, naselju grada Zrenjanina. U početku nije bio naročito dobar učenik, ali se vremenom značajno popravio.
-
godine upisao je gimnaziju u Pančevu gdje je, zbog dobrih profesora, zavolio prirodne nauke. Ljeti je sa drugovima čuvao goveda na pašnjacima, a noću je posmatrao zvijezde, što će kasnije postati osnova njegovih otkrića vezanih za telefoniju na velikim udaljenostima. Zbog svojih talenata i vrijednog rada, uz pomoć sveštenika Vase Živkovića i nastavnika Kosa, dobio je stipendiju.
Bio je član pokreta Omladina srpska, koji se sukobio sa nemačkom policijom. Zbog toga je 1872. godine otišao u Prag, gdje je nastavio šesti razred i prvi semestar sedmog razreda. Do Pešte je išao brodom, a od Budimpešte do Praga vozom. U školi je imao problema sa nemačkim studentima, koji su bili neprijatni prema Srbima.
-
godine preminuo je otac Konstantin, pa je Pupin zbog finansija morao da prekine školovanje. Prodao je svoje knjige i odjelo, a od zarađenog novca kupio brodsku kartu od Hamburga do Njujorka. Putovao je 14 dana i 13 noći, iskrcavši se u Kasl Gardenu sa svega pet centi u džepu, koje je potrošio na pitu sa šljivama. Uprkos teškom položaju, bio je odlučan da uspije.
Prvi posao je našao u Filadelfiji, čuvajući stoku. Uspeo je da uštedi neki dolar, a zimi je u Njujorku ubacivao ugalj u podrume. Sledeće godine, uz pomoć drugara, zaposlio se kao ložač parnih kotlova. Uporedo je učio engleski, grčki i latinski u Kuperovoj biblioteci i upisao Kuperovu večernju školu. Najviše interesovanja je pokazao za elektricitet, a od literature je preferirao biografije uspješnih ljudi.
U školi se pokazao kao odličan matematičar, a na poslu je napredovao do redovnog službenika. 1879. godine položio je prijemni ispit na Kolumbija koledžu u Njujorku. Zbog odličnog uspjeha nije plaćao školarinu, a preživljavao je držeći privatne časove i radeći teške fizičke poslove. U prvoj godini postigao je dobre rezultate iz matematike i grčkog jezika, zbog čega je dobio dvije nagrade od po 100 dolara. Vodio je zdrav život, pravilno se hranio, trenirao i izbjegavao alkohol i duvan. Profesori, pa i predsjednik koledža Bernard, u njemu su prepoznali veliki potencijal.
-
godine završio je redovne studije, dobio diplomu Kolumbija univerziteta i stipendiju od 500 dolara godišnje. Postao je američki državljanin, a novac iskoristio da posjeti majku koju nije vidio 11 godina. Naredne dvije godine školovao se na Univerzitetu Kembridž u Ujedinjenom Kraljevstvu. Odlični rezultati iz matematike i fizike donijeli su mu stipendiju.
-
godine započeo je studije eksperimentalne fizike na Univerzitetu u Berlinu kod profesora Henriha fon Helmholca, jednog od najznačajnijih naučnika 19. vijeka. Kod naučnika Kirhofa pohađao je predavanja o teoriji elektriciteta i magnetizma i pod njegovim rukovodstvom izvodio praktične laboratorijske radove. 1889. godine odbranio je doktorsku disertaciju iz fizičke hemije na temu „Osmotski pritisak i njegov odnos prema slobodnoj energiji“. Iste godine postao je nastavnik na Univerzitetu Kolumbija, gdje je radio narednih 40 godina.
-
godine izučavao je električnu rezonancu i pronašao električno strujno kolo za primjenu u radio-vezama, koje je prodao kompaniji Markoni. 1894. godine objavio je dva patenta: Aparat za telegrafske i telefonske prenose i Transformator za telegrafske, telefonske ili druge električne sisteme.
-
godine otkrio je sekundarne rendgenske radijacije i razvio brzu metodu rendgenskog snimanja. Njegov najznačajniji pronalazak postala je „Pupinova teorija“, kojom je otklonio smetnje u prenosu signala na velikim udaljenostima, postavljajući indukovane kalemove, nazvane Pupinovi kalemovi. Od Nacionalnog instituta za društvene nauke dobio je zlatnu medalju.
1900–1901. godine objavio je i patentirao više aparata i tehnika za električne i telefonske sisteme, što ga je učinilo poznatim širom svijeta. Telefonske kompanije Bel, Simens i Halske kupile su prava za njegov patent 1901. godine.
Osnovao je patriotske i humanitarne organizacije koje su pomagale Srbima u dijaspori i domovini, osnivanje stipendija, elektrifikaciju Idvora, čitaonice, vodovod i pomoć ratnoj siročadi.
1915–1919. godine postao je počasni doktor nauka na prestižnim univerzitetima i dobijao priznanja za doprinos nauci i društvu, uključujući Edisonovu medalju i Herbertovu nagradu Francuske akademije. Bio je član različitih naučnih savjeta i komisija u SAD, te je učestvovao na Pariskoj mirovnoj konferenciji 1919. godine.
1920–1929. godine dobio je brojne počasne titule i doktorate širom svijeta, uključujući Prinston, Njujork, Rudžers, Braun i Beograd. Objavio je značajne knjige, među kojima su autobiografije „From Immigrant to Inventor“ i „Sa pašnjaka do naučenjaka“, te knjige o nauci i tehnologiji.
Lični život: 1888. godine oženio se Amerikankom Sarom Katarinom Džekson, imali su ćerku Varvaru, a brak je trajao osam godina jer je Sara umrla od upale pluća.
Mihajlo Pupin preminuo je 12. marta 1935. godine, a sahranjen je na groblju Vudlaun u Bronksu.
Citati:
-
„Za mladog čovjeka uopšte nije nesreća biti bez novaca, ako se odlučio da sam sebi krči put samostalnom životu, pod uslovom da u sebi ima dovoljno snage da savlada sve teškoće sa kojima će se sukobiti.“
-
„Neuspeh je predah za buduću pobjedu.“
-
„Ništa ne čini čovjeka tako srećnim kao pošteno uverenje da je dao sve od sebe.“
-
„Kada ljubav prema otadžbini zamre, tada i država mora umreti.“
-
„Mnoge pronalazače i naučnike uništilo je to što su poverovali da su nadljudi.“
-
„Vera bez uverenja je kuća sagrađena od peska.“
(biografija.org)
