U crkvi Svetog Save u Njujorku, danas će se služiti pomen Nikoli Tesli, jednom od najvećih umova u istoriji čovječanstva. Služba će biti održana u znak sjećanja na dan njegove smrti, Božić 1943. godine, kada je veliki naučnik preminuo u hotelu Njujorker, mjestu gdje je proveo posljednju deceniju svog života.
Pomenu u Sabornom hramu na Menhetnu, ispred kojeg se već skoro dvadeset godina nalazi bronzana bista Nikole Tesle, prisustvovaće i učesnici Međunarodne konferencije posvećene Tesli. Ovu konferenciju, već 14. godinu zaredom, organizuje Teslina naučna fondacija iz Filadelfije svake prve subote nakon Božića, upravo u hotelu Njujorker.
Podsjećamo da je bista Nikole Tesle, postavljena na postamentu visokom pet stopa, ukrasila prostor ispred Hrama Svetog Save početkom 2007. godine. Ovaj poklon, koji simbolizuje trajno sjećanje na Teslu, stigao je, između ostalih, i od princeze Jelisavete Karađorđević.
Starješina Sabornog hrama Živojin Jakovljević kazao je za Tanjug da biste Tesle i vladike Nikolaja krase crkvu u Njujorku ne samo da nas podsjete ko su oni bili već kakvi mi treba da budemo.
“Mnogi ne znaju da je Tesla bio srpskog porijekla, mnogi ne znaju da je bio svještenički sin. Ali što je najvažnije od svega, jeste, da je Tesla, budući da je rastao u svješteničkoj porodici, iako svjetski naučnik i pronalazač, prije svega bio veliki čovjek, koji je ostao duboko vezan za svoje porijeklo”, naveo je starješina Sabornog hrama na Menhetnu i podsjetio da se malo zna i da su sve Tesline sestre bile popadije.
Protojerej stavrofor dodao je da je značajan i sam čin da je bista preživjela veliki požar koji je zahvatio hram 2016. godine i ostala na 25. ulici netaknuta da je svijet vidi.
Otac Živojin podsjetio je da je veliki blagoslov da je sveti vladika Nikolaj posredovao u kupovini te svetinje 1943. godine svjestan njene vrijednosti.
“Njegova bista nas podsjeća ne samo da je bilo teško da se crkva u centru Njujorka kupi već nas obavezuje da svi, ma gdje bili, našu svetinju održimo”, rekao je otac Živojin.
Starješina hrama Svetog Save dodaje da sa lijeve strane ulaza u portu uz samu crkvu stoji bista Nikole Tesle.
“Ako pročitamo članak koji je Tesla objavio 1900. godine ‘Problem povećanja ljudske energije’, vidjećemo da je Tesla bio, ne samo vizionar i naučnik, već humanista”, rekao je otac Živojin naglašavajući da je jedan od Teslinih osnovnih principa bio da cijelom čovječanstvu podari besplatnu struju.
“Nije to smatrao kao svoj lični izum već otkriće koje je njemu dato kao dar. Kao takav bio je onaj iskonski Srbin koji voli sve”, kazao je starješina hrama i dodao da je slično nešto potvrdio ruski vojnik Maksimov, koji je ratovao na srpskom tlu krajem 19. vijeka.
“Tada je taj vojnik u razgovoru sa jednim srpskim seljakom zaključio da je srpski seljak isti kao i ruski, ‘naivan’ jer ‘voli cijeli svijet’. Uprkos tome, ne samo da svijet ne zna ko je bio Tesla i da je potekao iz srpske, pravoslavne, svješteničke porodice, već da je bio zadojen svještenom idejom da nesebično učini svima”, rekao je otac Živojin Jakovljević.
Prema njegovim riječima, Tesla je zato smatrao da ne treba kopati i koristiti zalihe iz zemlje i zagađivati životnu sredinu, već da treba koristiti čistu energiju kao što je sunce.
“Tesla je tada napisao da ne bi htio da zvuči kao ‘prorok’ ali danas poslije više od jednog vijeka vidimo da su se njegove vizionarske riječi obistinile s jednom razlikom – danas se ponosimo Teslom kao naučnikom i pronalazačem, takmičeći se kako da se njegovi pronalasci unovče. Istovremeno, zaboravljamo Teslinu osnovnu karakternu crtu, a to je da je nesebično i svesrdno želio da učini svima; da utješi, pomogne i donekle svima olakša ovaj ovozemaljski teret”, kazao je otac Živojin sa kojim je Tanjug razgovarao pripremajući serijal “Tesla čovjek budućnosti”.
Tesla je umro 7. januara na Božić 1943. sam u Njujorku gdje je živio šest decenija, komemoracija povodom njegove smrti održana je 10. januara i prenosio ju je New York City Radio, a gradonačelnik Njujorka Fiorelo La Gvardija je tada pročitao oproštajni istorijski govor koji je napisao, slovenački pisac, eseista i prevodilac Luj Adamič.
Opijelo, kome je prisustvovalo više od 2.000 ljudi, održano je 12. januara u Katedrali Svetog Jovana Blagoslova jednoj od najvećih i najimpresivnijih crkvenih građevina na svijetu, iako njena gradnja započeta krajem 19. vijeka nikada nije završena.
Objavljivanjem vijesti o Tesli u Smitsonijanu, o pet decenija dugom nastojanju da se spasi jedina preostala laboratorija i tome koliko Amerikanci znaju o Tesli, Tanjug je pokrenuo serijal priča „Tesla – čovjek budućnosti”, snimljen u SAD u susret 170. godišnjici rođenja Nikole Tesle koja će biti obilježena tokom ove godine.
U nedjeljnim nastavcima čitaoci će moći da saznaju, kako izgleda „Kuća slavnih pronalazača” u koju je Tesla uveden prije tačno pola vijeka, gdje rame uz rame stoji uz Tomasa Edisona i 16. predsjednika SAD, kao i način na koji prestižni Univerzitet Kolumbija čuva sjećanje na Teslu.
U serijal su uključene i tri priče sa Long Ajlenda o jedinoj preostaloj Teslinoj laboratoriji, kao i o kući na obali Atlantika u kojoj je živio tokom izgradnje Vordenklifskog tornja. Pripremljeni su i razgovori sa jednim od dvojice najpoznatijih na svijetu Teslinih biografa, Markom Sajferom, autorkom i u Srbiji objavljene knjige „Povratak u Vordenklif” Barbarom Dadino, pijanistkinjom i kompozitorom Marinom Arsenijević, koja za Brodvej priprema mjuzikl „Tesla’s Life”.
U serijalu, koji se realizuje zahvaljujući podršci Ministarstva informisanja i telekomunikacija, moći će da se vidi i mjesto Edisonove kompanije u kojoj se Tesla zaposlio po dolasku u SAD, crkva u kojoj je održana komemoracija, „Zgrada radio-talasa” nazvana Tesli u čast, kao i doprinos dr Ljuba Vujovića, zaslužnog i za postojanje „Tesla kornera” (Nikola Tesla Corner) u srcu Menhetna.
O značaju čuvene Njujorške biblioteke, koja čuva i Teslina pisma za Teslu, govorio je bivši direktor Muzeja „Nikola Tesla” Branimir Jovanović uoči predavanja u “Morgan biblioteci” koja je bila vlasništvo Teslinog finansijera J. P. Morgana, tada vjerovatno najmoćnijeg čovjeka na planeti.
Serijal, obuhvata i planove Tesline naučne fondacije iz Filadelfije da u hotelu „Njujorker” napravi repliku Tesline sobe i proširi mali muzej u dnu hotela, ali i da u godini kada se obilježava jubilej od 250 godina nezavisnosti SAD, predstavi Teslin doprinos razvoju SAD, prenosi Tanjug.
