Srbija: Izbori, ili nova vlada? Odluka u narednih 10 dana

Srbija će uskoro dobiti novu vladu ili će se ići na parmalentarne izbore, koji će se održati najvjerovatnije u aprilu, saopštio je predsjednik Srbije Aleksandar Vučić nakon ostavke premijera Miloša Vučevića.

Ono što je sasvim sigurno, Srbija neće imati prelaznu vladu, rekao je on.

U obraćanju posle vanredne sjednice Vlade Srbije predsjednik je rekao da je otvoren za obije ove opcije po proceduri, i za formiranje nove vlade i za izbore. Naveo je i da ima tri ili četiri imena za novog mandatara, ali da nije siguran da neće biti novih izbora.

U narednih 10 dana donijećemo odluku da li ćemo ići na izbore ili u sastavljanje nove Vlade. Mi nemamo nikakve kandidate“, pojasnio je on.

Šta nakon ostavke premijera?

Podsjetimo, predsjednik Vlade Srbije Miloš Vučević dao je neopozivu ostavku na tu funkciju i na njoj će ostati dok se ne izabere novi premijer, a dotle je cijela vlada u ostavci i radiće kao tehnička.

Kako je predviđeno Ustavom, predsjednik Vlade ostavku može podnijeti Narodnoj skupštini koja na prvoj narednoj sjednici konstatuje ostavku predsjednika Vlade.

Predsjednik Vlade ostavku podnosi predsjedniku Narodne skupštine i istovremeno o njoj obavještava predsjednika Republike i javnost. Vladi prestaje mandat danom konstatacije ostavke predsjednika Vlade. U Zakonu o Vladi navodi se da kada Narodna skupština konstatuje ostavku predsjednika Vlade, predsjednik Republike je dužan da pokrene postupak za izbor nove Vlade.

Ako Narodna skupština ne izabere novu Vladu u roku od 30 dana od dana konstatacije ostavke predsjednika Vlade, predsjednik Republike je dužan da raspusti Narodnu skupštinu i raspiše izbore. Prema Zakonu o Vladi, član 20, predsjednik Vlade može podnijeti ostavku koju upućuje predsjedniku Narodne skupštine i o kojoj obaveštava predsjednika Republike i javnost.

Narodna skupština na prvoj narednoj sjednici bez rasprave prima k znanju da je predsjednik Vlade podneo ostavku i time Vladi prestaje mandat.

‘Vladi prestaje mandat sa prestankom mandata Narodne skupštine, izglasavanjem nepovjerenja, neizglasavanjem povjerenja, ostavkom Vlade, izglasavanjem nepovjerenja predsedniku Vlade i ostavkom predsejdnika Vlade“, navodi se u Zakonu o Vladi.

Vlada kojoj je prestao mandat, prema Zakonu, može vršiti samo tekuće poslove i ne može predlagati Narodnoj skupštini zakone i druge opšte akte niti donositi propise, izuzev ako je njihovo donošenje vezano za zakonski rok ili to nalažu potrebe države, interesi odbrane ili prirodna, privredna ili tehnička nesreća.

Takođe, Vlada ne može postavljati državne službenike na položaj u organima državne uprave, a pri vršenju osnivačkih prava Republike Srbije može jedino da imenuje ili da saglasnost na imenovanje vršioca dužnosti direktora i članova upravnog i nadzornog odbora. Predsjednik Vlade može obrazložiti ostavku u Narodnoj skupštini, a na podnošenje ostavke cijele Vlade shodno se primenjuju odredbe o podnošenju ostavke predsjednika Vlade.

Inače, prestanak mandata premijera ne mora da znači nove izbore, jer postoji mogućnost da većina u parlamentu izabere novog premijera. Kada Skupština Srbije konstatuje ostavku premijera, predsjednik države je dužan da pokrene postupak za izbor nove Vlade, odnosno da mandat poveri nekom drugom.

Predsjednik Vlade Srbije Miloš Vučević preuzeo je dužnost predsednika Vlade Srbije krajem aprlila 2024. Vlada Vučevića počela je da radi 2. maja. Odluku da Vučević bude mandatar doneo je predsjednik Srbije Aleksandar Vučić 30. marta. Vučević je do tada bio ministar odbrane i lider vladajuće Srpske napredne stranke (SNS). Ekspoze je podneo u Skupštini Srbije početkom maja. Na funkciji je nasledio Anu Brnabić, koja je danas predsjednica parlamenta.

Šta je zapravo tehnička vlada?

Tehnička vlada je termin koji se koristi u kontekstu modernih parlamentarnih demokratija da opiše izvršnu vlast ili vladu zemlje čija su ovlašćenja i trajanje ograničeni u poređenju sa redovnom vladom.

Tehnička vlada se najčešće formira kada njen šef ili ona sama podnese ostavku, odnosno parlament joj izglasa nepovjerenje.

Nakon toga, ili se imenuje nova vlada ili stara nastavlja da radi, ali samo dok parlament ne izglasa povjerenje novoj vladi ili se ona formira posle novih izbora. Tehnička vlada, koja se može nazvati i vladom u ostavci, po pravilu nema ovlašćenja da donosi važnije i dalekosežnije odluke, odnosno pretpostavlja se da zbog svoje “privremene“ prirode ima nema legitimiteta za njih.

Kako je propisano zakonom, vlada kojoj je prestao mandat ne može predlagati Narodnoj skupštini zakone i druge opšte akte niti donositi propise, izuzev ako je njihovo donošenje vezano za zakonski rok ili to nalažu potrebe države, interesi odbrane ili prirodna, privredna ili tehnička nesreća.

Ona ne može da postavlja državne službenike na položaj u organima državne uprave, a pri vršenju osnivačkih prava Srbije može jedino da imenuje ili da saglasnost na imenovanje vršioca dužnosti direktora i članova upravnog i nadzornog odbora.

Vlada kojoj je prestao mandat ne može predsjedniku Republike predložiti raspuštanje Narodne skupštine.

Takođe, član Vlade kome je mandat prestao usled prestanka mandata Vlade ima ista ovlašćenja kao član Vlade koji je podnio ostavku, precizirano je Zakonom o vladi.

Istim zakonom, u članu 20. piše i da predsjednik Vlade može podneti ostavku, koju upućuje predsjedniku Narodne skupštine i o kojoj obaveštava predsjednika Republike i javnost.
Narodna skupština na prvoj narednoj sjednici bez rasprave prima k znanju da je predsjednik Vlade podneo ostavku i time Vladi prestaje mandat.

Predsjednik Vlade može obrazložiti ostavku u Narodnoj skupštini.

Na podnošenje ostavke cijele Vlade shodno se primenjuju odredbe o podnošenju ostavke predsjednika Vlade.

(b92)