Predavanje Vladimira Leposavića: Sekularizam podrazumijeva odvojenost Crkve i Države ali takvo koje djeluje u simfoniji; To nesrećni vrh države nikako da shvati!

Bivši Ministar pravde, ljudskih i manjinskih prava Vladimir Leposavić održao je predavanje na Miholjskoj prevlaci zajedno sa istoričarem i publicistom Jovanom Markušem. Ono što je jako značajno, kazao je Leposavić, je da se napravi paralela između 1220. godine, kada je sveti Sava svojom svjetovnom misijom uspostavio Srpsku pravoslavnu crkvu i 2020. godine gdje vidimo, kako navodi, da se sa nesrećnog vrha države i dalje napada Crkva pozivanjem na neke navodne istorijske činjenice.

„Ako nam nešto fali, to sigurno nije istorija. A ona je priznata, jasna, svijetla, važna, vrijedna i arhivirana od strane najvećih svjetskih muzeja. Za ovaj trenutak je jako važno izvući nekoliko zakonopravila vezan za odnos Crkve i države. Čuveni pojav sekularizma se upotrebljava u 19. vijeku. Termin sekularizma odnosno odvojenost Crkve i Države proisteklo je iz potrebe da se crkveno miješanje u državne poslove prekine odnosno da se ograniči vlast papske države koja je pledirala da bude i svjetovna vlast i da spoji državu i crkvu. Mi taj problem sad, i u starom Rasu i Duklji, nismo imali. Borba protiv tog papocarizma je donijela sekularnost. U kanonima je drugačije. Tu se tvrdi da ne može vladati papocarizam, a posebno cezaropapizam“, precizira Leposavić.

Kako navodi, tu se zabranjuje državi da se miješa u crkvene poslove na način da ona nije izuzeta iz svoje građanske i krivične odgovornosti i da sveštenstvo odgovara kao i svi drugi građani, uz poštovanje njihovog poretka.

„Ako znamo da je sveti Sava unio odredbe koje su predstavljaju simfoniju. Jedinstvo crkve i države bez miješanja i bez sjedinjenja. Dakle, reklo bi se savršeno kao ideja. Vrlo je važno znati da on uzima naredbe od cara Justinijana iz 7. vijeka, koje su u momentu pisanja zakonopravila svetog Save, koje je tad bilo staro već nekih 600 godina. Ako dodamo novih 800 mi imamo situaciju da se 1.400 godina znalo da se ne miješate u unutrašnjih poredak Crkve, a da danas u Crnoj Gori mi moramo da slušamo od šefa države nedostojne i netačne, nepristojne opaske Crkve, a ovamo imamo 1.400 godina istorijsko i civilizacijsko pravilo da se u Crkvu ne miješa“, tvrdi bivši ministar.

„XIII vijek bio najznačajniji za srpski narod, u momentu svjetskih turbulencija, nastaju srpska Crkva i Država“

U 13. vijeku, naveo je bivši Ministar, je možda bio i najznačajniji za srpski narod je je u tom periodu sveti Sava donio Zakonopravilo, i kada se Srpska pravoslavna crkva i država osamostaljuju i od tada do danas žive samostalne.

„Tada imamo i mongolska osvajanja, Evropu koja je podijeljena u kneževskim ratovima, to je i vijek Krstaških pohoda koji su imali formalno povod oslobođenja Jerusalima od bezbožnika a suštinski su ostavili iza sebe uništavanje Pravoslavne carevine Vizantije. Oni su stvorili situaciju da je sveti Sava morao da uradi ono što je uradio, da se izbori za samostalnu Crkvu“, kazao je Leposavić.

Kada govorimo o 13. vijeku interesantno je pogledati i tadašnju Englesku, za vrijeme kralja Edvarda, čiji potomak, čuveni Džon Bezemlje, daje baronima, vlasteli i građanstvu Povelju koja će se kasnije nazvati Velika povelja slobode.

„Ona se danas smatra najznačajnijim dokumentom zapadne civilizacije i zapadne demokratske kulture. 1215. godine, dakle 5 godina prije kanona svetog Save, vrlo mala svojim obimom, donijeta je u situaciji posle velike bune i prijetnje građanskim ratom, bio je primoran da zajedno sa vlastelom, baronima i onima koji su predstavljali građanstvo, odlučuje da im da privilegije da bi spasio svoju vlast garantujući im prava da neće biti kažnjavani niti gonjeni bez odluke suda. On tu garantuje i Crkvi da je neće progniti, anglikanskoj Crkvi. Taj dokument je zvan samo Povelja ali mu se kasnije dodaje da je Velika povelja slobode. U isto to vrijeme mi imamo i slučaj „srpskog čuda“. Na prostoru današnje jugoistočne Evrope Pravoslavlje trpi velike udare, Katolici vrše prodor na Istok, vizantijski carevi bivaju zbačeni sa vlasti, Bugarska crva dolazi pod patronat Katoličke crkve, a na Balkanu nemamo Pravoslavnih crkava. U jednoj takvoj situaciji, dešava se sveti Sava i njegov rad. Dešava se i novokanon, koji je mnogo značajan dokument“, pojašnjava Leposavić.

Kako je to moglo da se desi, upitao se bivši ministar i odgovorio da je to sprovedeno kroz ličnost svetog Save i njegovih podviga koji su pratili njegov život a koji bi i najmanji narod učinilo velikim, samo zbog činjenice da je dio tog naroda i sveti Sava.

„Sveti Sava bio beskompromisan kad je u pitanju vjera, a blag u svom nastupu

„Bio je beskompromisan kada je u pitanju vjera, iako je bio blag u svom nastupu, nikad nije napadao sagovornike. Imao je kraljevsko ponašanje čak i kao monah. Otići tada u centar svijeta, a Carigrad je tada bio ono što je danas Brisel ili Vašington u političkom smislu, i govoriti sa prvim crkvenim velikodostojnikom i sa carem i dobiti od njih ispunjenje svoje molbe koja je značila početak Srpske crkve… Ipak nije njima bilo lako da se tek tako odriču vlasti, naročito u smislu postavljanja episkopa, a sveti Sava im kaže – ima puno da se putuje i da se hoda od Miholjske prevlake do Nikeje ili današnjeg Istanbula. Svaki put kad rukopolažemo sveštenike treba da putujemo. Tako je sveti Sava uspio i da bude diplomata“, kaže Leposavić i dodaje da je po tome on postao prvi srpski arhiepiskop koji je i krunisao svog brata Stefana prvovjenčanog“, kazao je Leposavić.

Zato i vladika Nikolaj kaže za tu 1220. godinu kada dobijamo nezavisnu Crkvu i državu da ima dana u istoriji jednog naroda koji su odlučujući za sudbinu tog naroda i koji ga odluče do kraja vremena. Takav je bio i Spasovdan 1220. godine.

„U vrijeme kada sveti Sava osniva Srpsku pravoslavnu crkvu nije sve bilo mirno i tako idealno. Region ili Evropa je ustreptala i bilo je mnogo pokušaja da se on zaustavi. Sa Istoka su se slala pisma Carigradu, Bugari takođe, sa juga negoduje Ohridska arhiepiskopija, sa Zapada Latini i Vatikan preko Barske nadbiskupije, sa sjevera ugarski kralj zbog osamostaljenja, koji je čak prijetio da će je i napasti. Brojni protesti su se dešavali, ali se ipak nisu desili napadi na Srbiju, zbog diplomatske aktivnosti svetog Save“, podvlači bivši ministar pravde.

Nema mnogo drugih mjesta u svijetu koji se mogu pohvaliti sa ovakvom istorijom, niti ima svako mjesto Miholjsku prevlaku, pa se zbog toga vjerovatno i dešava da nema u svijetu mnogo lica koji bi kritikovali i klevetali ovakvu istoriju, tvrdi Leposavić i naglašava da u sukobu ova dva – jasno je ko će odnijeti pobjedu i ko je već odnio.

„To je ova Crkva i to je ova kultura i ovakav odnos koji je provjerljiv, jasan, gdje iz svake riječi može da se vidi i zna šta je bila namjera onoga ko je ovakvo ustrojstvo i uspostavio. Razlog je bio da ljude održi u pravoj vjeri i da im da Zakon preko kojeg bi njihov život bio moguć. Bez pravila vlada haos i stanje da je čovjek čovjeku vuk. Da je vođen tim motivima pokazuje i činjenica da je osnivanjem Srpske pravoslavne crkve a time i srpsku državu, sveti Sava prevodeći novokanone i pravila koje je nazvao Zakonopravilom, jednu riječ koja se koristi u vizantijskim spisima a odnosi se na Romeje, koji podrazumijevaju i Grke, on ih podvodi kao – svoji. To je taj termin koji je fantastičan. Kada govori o svom narodu i o ljudima koji su istog građanstva i iste vjere on kaže – svoji umjesto Romeji, umjesto prevoda Srbi. On time pokazuje širinu i začetak jedne građanske ideje, iako je narod srpski. On piše tako da nema taj nacionalni prefiks, i koristi idealniji termin, i upućuje jedne na druge, kao da su svi pod istim krovom. To pravilo njegov Zbornik čini još većim. Vidi se da nije nacionalno ostrašćen. Te male i detaljne intervencije svetog Save su ogromne i pokazuju njegovu genijalnosti i nadahnutost“, objašnjava bivši ministar pravde.

On tvrdi da mu je čast i zadovoljstvo što je govorio na ovakvom mjestu, gdje je prvi posle originala prepisan primjerak novokanona i da je imao svoj put iz koga se i dan danas uči i da čuva ljude od sagrešenja, kako Hrišćanskog, tako i ljudskog, čime je zaključio svoje predavanje.