Zaštitnik ljudskih prava i sloboda preporučio je Ministarstvu kapitalnih investicija da u cilju očuvanja ćiriličnog pisma kao jednog od dva ravnopravna pisma pristupi izmjenama Pravilnika o saobraćajnoj signalizaciji kako bi se stvorili uslovi da se nazivi na saobraćajnim znakovima, osim na latiničnom pismu, ispisuju i na ćiriličnom pismu.
Ovo je mišljenje Ombdusmana nakon što je predsjednik Srpskog nacionalnog savjeta Momčilo Vuksanović zatražio je od zaštitnika ljudskih prava i sloboda Siniše Bjekovića da sprovede ispitni postupak i utvrdi je li u slučaju obilježavanja toponima na dionici autoputa došlo do diskriminacije i kršenja ravnopravnosti ćiriličnog pisma.
On je u inicijativi ombudsmanu naveo da nijedan toponim na relaciji od 43 kilometra prioritetne dionice nije ispisan na ćirilici što, kako smatra, predstavlja urušavanje jezičkog identiteta relativno većinskog srpskog naroda u Crnoj Gori.
“Vaše mišljenje nam je neophodno što je moguće prije, radi pravosudne zaštite Ustavnih prava srpskog naroda bez obzira na to što znamo da se Vaša mišljenja i preporuke, kada su u pitanju incijative Srpskog nacionalnog savjeta i prava srpskog naroda do sada nijesu uzimale razmatranje”, kazao je Vuksanović, dodajući da član osam Ustava, koji se tiče zabrane diskriminacije, navodi da je zabranjena svaka neposredna i posredna diskriminacija po bilo kom osnovu, te član 13 (jezik i pismo), gdje je precizno određeno da su “ćirilično i latinično pismo ravnopravni”.
Zamjenica Zaštitnika ljudskih prava i sloboda Nerma Dobardžić ističe da se pitanje upotrebe ćiriličnog pisma mora odvojeno posmatrati od nacionalnog, kulturnog i jezičkog nasleđa i identiteta srpskog naroda u Crnoj Gori, jer ćirilično pismo predstavlja pismo ne samo jednog naroda u Crnoj Gori, već i drugih naroda koji ćirilično pismo koriste, njeguju i doživljavaju ga kulturnim i jezičkim bogatstvom.
“Zaštitnik i u ovom slučaju stoji na stanovištu da se odgovor na pitanje koje pritužba otvara ne može tražiti na terenu propisa o zabrani diskriminacije”, kazala je Nerma Dobardžić.
Uvažavajući značaj pitanja koje pritužba otvara, Zaštitnik je, koristeći svoje zakonsko ovlašćenje, sproveo ispitni postupak i zatražio izjašnjenje od Monteputa Podgorica.
“Monteput je u izjašnjenju dostavljenom Zaštitniku naveo da se, saglasno članu 13 stav 1 Pravilnika o saobraćajnoj signalizaciji, nazivi na saobraćajnim znakovima ispisuju latiničnim pismom, te da se u konkretnom slučaju postupalo u skladu sa pozitivno -pravnim propisima koji regulišu ovu oblast, odnosno da obilježavanje toponima na dionici autoputa Smokovac – Mateševo nije planirano i na ćiriličnom pismu”, navodi Nerma Dobardžić.
Analogan odgovor sadržan je i u dopisu Ministarstva kapitalnih investicija u kojem se, između ostalog, ističe da je u skladu sa Pravilnikom o saobraćajnoj signalizaciji definisano da se nazivi na
saobraćajnim znakovima ispisuju latiničnim pismom, kao i da je praksa, budući da se radi i o međunarodnom putu oznake E65, da se natpisi na saobraćajnoj signalizaciji ispisuju pored crnogorskog i na engleskom jeziku.
“Dakle, nesporno je da je Monteput postupao u skladu sa važećim Pravilnikom o saobraćajnoj signalizaciji kojim je u odredbi člana 13 stav 1 propisano da se nazivi na saobraćajnim znakovima ispisuju latiničnim pismom”, ističe Nerma Dobardžić.
Međutim, Zaštitnik ostaje pri već datom mišljenju da nadležni državni organi treba da preuzmu svoj dio odgovornosti za očuvanje oba pisma, i latiničnog i ćiriličnog, što, pored ostalog, podrazumijeva pravnu operacionalizaciju i konkretizaciju ustavne garancije ravnopravnosti ćirilice i latinice, kao i preduzimanje odgovarajućih mjera koje bi obezbijedile primjenu oba pisma.
“U predmetu odlučivanja, sa stanovišta pravne konkretizacije, bilo bi neophodno izmijeniti Pravilnik o saobraćajnoj signalizaciji na način kojim bi se predvidjelo da se nazivi na saobraćajnim znakovima, osim na latiničnom pismu, ispisuju i na ćiriličnom pismu. U skladu sa takvim određenjem, Monteput bi bio u obavezi da toponime, odnosno nazive na saobraćajnim znakovima na dionici auto puta Smokovac – Mateševo obilježava i na ćiriličnom pismu”, navela je Nerma Dobardžić.
U već datom mišljenju Zaštitnik je zauzeo stav da ravnopravnost pisama, između ostalog, „pretpostavlja i napore državnih/javnih organa/institucija/ustanova/službi da imena svojih naziva ističu i na ćiriličnom i na latiničnom pismu, kao i uspostavljanje prakse isticanja naziva naselja, ulica, trgova, spomenika kulture i drugih topografskih oznaka na oba pisma.“
“Kako se država opredijelila na ravnopravnost oba pisma, koju je garantovala najvišim pravnim aktom, to je njena obaveza da preduzme sve razumne, objektivne i djelotvorne mjere kako bi promovisala ravnopravnost oba pisma i obezbijedila uslove koji bi ćirilično pismo zaštitili od zaborava i izopšavanja”, navela je Nerma Dobardžić.
Slijedom iznijetog, kao i činjenice da je Monteput postupao u skladu sa važećim Pravilnikom o saobraćajnoj signalizaciji kojim je u odredbi člana 13 stav 1 propisano da se nazivi na saobraćajnim znakovima ispisuju latiničnim pismom, kao i da je Pravilnik o saobraćajnoj signalizaciji donijelo Ministarstvo kapitalnih investicija, uz saglasnost Ministarstva unutrašnjih poslova, Zaštitnik preporučuje da u cilju očuvanja ćiriličnog pisma kao jednog od dva ravnopravna pisma pristupi izmjenama Pravilnika o saobraćajnoj signalizaciji kako bi se stvorili uslovi da se nazivi na saobraćajnim znakovima, osim na latiničnom pismu, ispisuju i na ćiriličnom pismu.
(CDM)
