Zašto su vrućine opasnije za one koji uzimaju antidepresive?

Osobe koje uzimaju antidepresive često teže podnose vrućinu. Vrtoglavica, iscrpljenost i dehidracija javljaju se brže nego kod drugih, a to može imati opasne posljedice.

Za ljude koji uzimaju antidepresive, vrućina može biti još teža nego što je inače. Pri temperaturama do 40 stepeni Celzijusa, koje se ovih dana sve češće bilježe na sjevernoj hemisferi, dejstvo lijekova može predstavljati dodatno opterećenje za organizam.

„Neki antidepresivi mogu uticati na način na koji tijelo reguliše temperaturu i znojenje, što znači da su neki ljudi podložniji tome da se tokom toplog vremena osjećaju loše“, kaže Viktorija Korciju Braun iz britanskog udruženja ljekara opšte prakse.

Među simptomima su:

• vrtoglavica
• mučnina
• glavobolja
• umor
• dehidracija

„I sama spadam među one koji to osjećaju čim se termometar približi granici od 30 stepeni. Problemi sa vrućinom pojačali su se otkako sam prije nešto više od dvije godine počela da uzimam antidepresive. Sertralin i amitriptilin mi dobro pomažu kod hroničnih bolova, ali istovremeno čine da više ne uživam u ljetu“, podijelila je svoje iskustvo novinarka Karla Blajker.

„Piknik sa prijateljicama u parku? Hvala na pozivu, ali ne mogu – zavrti mi se u glavi pri svemu što podrazumijeva više od ležanja na kauču u zamračenom stanu, uz ventilator koji mi duva u lice. Već na 25 stepeni često stižem potpuno mokra od znoja na posao. Glavobolje i stalna iscrpljenost za mene su sastavni dio ljeta, kao što su za neke druge preplanula koža i kokteli na suncu“, ističe Blajker.

Odakle potiče povećana osjetljivost na vrućinu kod antidepresiva?

„Čovjek održava svoju unutrašnju tjelesnu temperaturu pomoću složenog sistema fizioloških mehanizama, koji zajedno nadoknađuju promjene nastale metabolizmom, fizičkim naporom i uticajima okoline“, objašnjava Mihael Paulcen.

„Poremećaj tog procesa regulacije temperature može biti izazvan toplotnim stresom, vrućinom ili određenim lijekovima.“

Među tim lijekovima su i antidepresivi, na primjer selektivni inhibitori ponovnog preuzimanja serotonina (SSRI), poput sertralina, kao i triciklični antidepresivi poput amitriptilina. Oni utiču na hipotalamus – dio mozga koji, između ostalog, reguliše tjelesnu temperaturu.

Posljedica može biti da tijelo više ne uspijeva efikasno da reguliše temperaturu. To može dovesti do grčeva u mišićima, nesvjestice, toplotne iscrpljenosti, pa čak i toplotnog udara. Antidepresivi takođe mogu smanjiti osjećaj žeđi, iako organizmu i dalje treba dovoljno tečnosti. Pored toga, koža može postati osjetljivija na oštećenja od sunca.

„Neki od ovih lijekova otežavaju tijelu da ostane rashlađeno i hidrirano, pa je važno piti dovoljno vode i izbjegavati vrućinu“, kaže Danijel Harvud iz britanskog udruženja psihijatara.

„Posebno dehidracija može biti problem, jer tada organizam može jače reagovati na dejstvo pojedinih lijekova.“

Da li se više znojim zbog sertralina?

„Znojim se kao domaća životinja bez ikakvog hlada“, napisala je jedna korisnica u komentaru na Redditu o sertralinu i vrućini.

„Toplotni talasi su ionako užasni, ali otkako sam ove godine počeo da uzimam sertralin, postalo je mnogo gore“, napisao je drugi korisnik.

„Imam osjećaj da se topim, bez obzira na to šta obučem ili šta radim.“

Za te pojave postoje jasna medicinska objašnjenja.

„Triciklični antidepresivi poput amitriptilina mogu smanjiti znojenje i time otežati hlađenje tijela isparavanjem“, kaže Paulcen.

„S druge strane, drugi antidepresivi mogu povećati znojenje tako što pojačavaju aktivnost simpatikusa, odnosno aktivirajućeg dijela autonomnog nervnog sistema.“

Sertralin je, prema iskustvima korisnika, naročito poznat po izazivanju obilnog znojenja.

Terapiju antidepresivima nikada ne treba prekidati na svoju ruku, čak ni tokom vrućina

„Prekomjerno znojenje, česti osipi („toplotni osip“) i iscrpljenost koja parališe – jedva čekam da ljeto prođe. Ali zbog klimatskih promjena izazvanih ljudskim djelovanjem, ubuduće će sve češće biti sve toplije. Evropa je kontinent koji se najbrže zagrijava. Kako onda ljudi koji zavise od antidepresiva mogu da se zaštite?“, pita se Blajker.

Najvažnije pravilo: nikako ne prekidati terapiju na svoju ruku, niti mijenjati dozu bez konsultacije sa ljekarom.

„Naglo prestajanje uzimanja antidepresiva može izazvati simptome odvikavanja i negativno uticati na fizičko i mentalno zdravlje“, kaže Korciju Braun.

„Preporučujemo isto što i inače savjetujemo tokom velikih vrućina: unositi mnogo tečnosti i izbjegavati direktno sunce.“

Paulcen dodaje da se, uz poštovanje tih mjera opreza, terapija obično može nastaviti bez povećanih neželjenih efekata. Međutim, ako se jave ozbiljne fizičke tegobe ili novi, nepoznati psihički simptomi, potrebno je potražiti ljekarsku ili psihoterapijsku pomoć.

„Kod mene, srećom, još nije toliko ozbiljno. Zato nastavljam da se znojim i nestrpljivo čekam jesen“, zaključuje Blajker.