„Da li bi i samom Radosavu Ljumoviću smetalo da Biblioteka nosi ime po svome osnivaču?“

Radosav Ljumović je bio borac i idealista (volio je, i zapisao, jednu crticu rozenkrojecera Žozefina Paladina: „mi trpimo za ideal pa ćemo i uskrsnuti u idealu”); autor je par, bez sumnje, lijepih pjesama ali ga istorija književnosti nije zapamtila kao pjesnika najviših dometa.

Otprilike je stvarao pod uticajem Disovog melanholičnog impresionizma i primijećena je prigodna, iako nenamjerna, istorijska podudarnost da se u Beogradu, na Zvezdari, OŠ „Vladislav Petković Dis”, nalazi u ulici Radosava Ljumovića. Svoju jedinu zbirku poezije „Sutonski odblesci” napisao je ekavskim standardom svoga jezika, a objavilo ju je podgoričko „Ujedinjenje” (1925) i Narodna biblioteka je, o stogodišnjici izdanja, objavila lijep reprint (niste se, tada, naročito utrkivali da zbirku pročitate).

Bio je višestruko zanimljiva ličnost, kao reporter jedna vrsta preteče tzv. „gonzo novinarstva” kod nas, a postoji priča da se u Španiji, pred smrt, družio sa Hemingvejem. Narodna biblioteka, osnovana prije 145 godina na inicijativu vojvode Marka Miljanova, Ljumovićevo ime nosi tek od 1959. tj. nepunih 67 godina (drugim riječima: ni polovinu svoga postojanja). Nomen, najčešće, est omen – i polemika o nazivu Biblioteke je poželjna, ako je civilizovana i pristojna.

U Podgorici je rođeno nekoliko znamenitih autora, najveći i najbolji je, rođen par stotina metara od mjesta na kome se nalazi Biblioteka: Borislav Pekić. Ako ćemo po književnosti, i po dometima, onda bi je trebalo imenovati po njemu. Međutim, ako ćemo po pravu i pravdi, najsmislenije je, i najutemeljnije, da ova Ustanova kulture nosi ime po svome osnivaču.

I da ste, kojim slučajem, čitali o nazorima Radosava Ljumovića, ili makar njegove članke u beogradskoj „Pravdi”, znali biste da bi i sam pjesnik, vjerovatno, držao da je ime Marka Miljanova — u čiju etiku je vjerovao — bez sumnje, najprigodnije i najsmislenije, ne razumijevajući do kraja šta određeni broj Podgoričana ima protiv kučkog vojvode, svoga negdašnjeg gradonačelnika i jedne od najznamenitijih ličnosti u istoriji ovog grada. I ne bi bio jedini kome je to nejasno.

Identitet nije ono našta ste navikli iz ličnog sentimenta, niti je »revizionizam« to što, u svojim površnim terminološkim salatama, zaljubljeni u prevaziđene totalitarne diktature (koje su se, ako po čemu, proslavile upravo rušilačkim odnosom spram tradicije, spomenika, imena i simbola; a bogami i spram brojnih Ljumovićevih drugova čija su plemenita uvjerenja i idealizmi preispitivani po Golim otocima) – vjerujete da jeste.

Stefan Sinanović, književnik