Vlada Crne Gore je, na predlog ministra ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera Damjana Ćulafića, usvojila Strategiju upravljanja kvalitetom vazduha za period 2026-2029. sa Akcionim planom, koja daje realan i mjerljiv okvir da smanjimo zagađenje, unaprijedimo kvalitet života građana i ispunimo obaveze Crne Gore na putu ka Evropskoj uniji.
Ćulafić je tim povodom rekao da je MERS potvrdio i opredjeljenje da kvalitet vazduha tretira kao pitanje javnog zdravlja, održivog razvoja i evropske integracije.
„Prioritet Strategije je zaštita zdravlja građana, posebno djece, starijih osoba, trudnica i hroničnih bolesnika. Zbog toga su strateški ciljevi usmjereni na poboljšanje kvaliteta vazduha, smanjenje koncentracija suspendovanih čestica i benzo(a)pirena u zonama sa prekoračenjima, smanjenje nacionalnih emisija ključnih zagađujućih materija i unapređenje sistema praćenja, upravljanja, modeliranja i izvještavanja“, rekao je Ćulafić.
U tom smislu, kako je dalje pojasnio, mjere obuhvataju ekološku rekonstrukciju Termoelektrane Pljevlja i njen rad u skladu sa propisanim emisijskim standardima, razvoj obnovljivih izvora energije, energetsku efikasnost u javnim i privatnim objektima, razvoj sistema daljinskog grijanja u toj opštini, podsticaje za domaćinstva, jačanje javnog prevoza i održive mobilnosti, kao i mjere za smanjenje emisija iz poljoprivrede.
Ćulafić je rekao da je Strategija usklađena sa obavezama Crne Gore u procesu pristupanja Evropskoj uniji, naročito u okviru pregovaračkog Poglavlja 27.
„Dokument nas priprema i za nove, strože evropske standarde kvaliteta vazduha koji će se primjenjivati od 2030. godine, uključujući zahtjeve iz Direktive (EU) 2024/2881 i Direktive (EU) 2016/2284 o smanjenju nacionalnih emisija određenih zagađujućih materija“, istakao je Ćulafić.
Prema njegovim riječima, Strategija predstavlja nastavak strateškog planiranja u oblasti upravljanja kvalitetom vazduha u Crnoj Gori, nakon prethodne Nacionalne strategije iz 2013. godine i akcionih planova koji su se sprovodili u periodima 2013–2016. i 2017–2020. godine.
„Novim dokumentom obezbjeđuje se kontinuitet javnih politika u ovoj oblasti, ali i savremeniji, sveobuhvatniji i koordinisaniji pristup, usklađen sa evropskim standardima, aktuelnim izazovima i potrebom efikasnije zaštite zdravlja građana“, rekao je Ćulafić.
Takođe, kako je dodao, Strategija, prvi put, u jednom planskom okviru povezuje nacionalnu strategiju, Akcioni plan i planove kvaliteta vazduha za sjevernu, centralnu i južnu zonu.
„Time se zamjenjuje dosadašnji fragmentirani pristup i uvodi jasnija podjela odgovornosti između državnih organa, lokalnih samouprava, stručnih institucija i drugih nosilaca aktivnosti. Dokument istovremeno prepoznaje ključne izvore zagađenja: proizvodnju električne energije, grijanje domaćinstava i upotrebu čvrstih goriva, saobraćaj, poljoprivredu, industrijske aktivnosti i vanputnu mehanizaciju“, pojasnio je Ćulafić.
Za sprovođenje Strategije, ključnu koordinacionu ulogu ima Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, dok će Agencija za zaštitu životne sredine imati centralnu tehničku i analitičku ulogu kroz monitoring, obradu podataka, izvještavanje javnosti i izradu inventara emisija.
Predviđeno je uspostavljanje koordinacionog tijela, godišnje izvještavanje, javno objavljivanje rezultata i mogućnost korektivnog djelovanja ukoliko se pokaže da pojedine mjere kasne ili ne daju očekivane rezultate.
Podsjećamo da je Vlada Crne Gore utvrdila i Predlog zakona o zaštiti vazduha, kojim se unapređuje sistem upravljanja kvalitetom vazduha, zaštita zdravlja građana i životne sredine, kao i dalje usklađivanje nacionalnog zakonodavstva sa pravnom tekovinom Evropske unije.
