Visoka predstavnica Evropske unije za vanjsku politiku i bezbjednost Kaja Kalas sve je više u centru političkih tenzija unutar Evropske unije, dok joj ključne članice, među kojima su Njemačka, Francuska i Španija, zamjeraju nedovoljnu političku koordinaciju i samostalno djelovanje koje, prema ocjenama kritičara, dodatno produbljuje već postojeće podjele u evropskoj spoljnoj politici i dovodi u pitanje jedinstveni nastup EU na globalnoj sceni.
Kako prenosi Euronews, pozivajući se na evropske diplomatske izvore, posljednjih sedmica intenzivirana je rasprava o ulozi i radu šefice evropske diplomatije. U neformalnom dokumentu povezanom sa francuskim političkim krugovima razmatrane su čak i mogućnosti reforme funkcije visokog predstavnika EU, od jačanja nadležnosti do njihovog značajnog smanjenja i prenošenja ovlašćenja na Evropsku komisiju ili države članice.
Diplomatski izvori navode da dio država članica zamjera Kalas previše samostalno djelovanje i nedovoljnu usklađenost sa zajedničkim stavovima svih 27 članica EU, posebno kada je riječ o odnosima prema Kini, Rusiji, Sjedinjenim Američkim Državama i ratu u Ukrajini. Slovački premijer Robert Fico u više navrata javno je pozvao na njenu smjenu.
Ipak, prema ocjenama više evropskih diplomata, problem prevazilazi samu ličnost Kaje Kalas i ukazuje na duboke institucionalne podjele i neslaganja među državama članicama, koje često blokiraju jedinstveno djelovanje Evropske unije na međunarodnoj sceni.
Međutim, kritike na račun Kalas nijesu ostale samo u diplomatskim krugovima.
Montero „udarila“ na Kalas
Posebnu pažnju izazvao je nedavni nastup španske poslanice Irene Montero tokom plenarne sjednice Evropskog parlamenta posvećene Bliskom istoku. Montero je otvoreno optužila Evropsku uniju da nije zaštitila evropske građane koji su se nalazili na humanitarnoj flotili za Gazu, čije je brodove presreo Izrael.
Obraćajući se direktno Kaji Kalas, španska parlamentarka osudila je, kako je navela, pasivnost evropskih institucija pred postupcima Izraela.
„Izrael se već 24 sata nalazi usred Mediterana i, zamislite, otima brodove i kidnapuje evropske građane. Vama je to smiješno, zar ne? Meni nimalo nije smiješno. Hoćete li ikada makar prstom mrdnuti da ih zaštitite?“, poručila je Montero sa govornice Evropskog parlamenta.
Ona je dodatno upitala kako bi Evropska unija reagovala da je sličan incident izazvala neka druga država.
„Šta biste uradili da je to Iran, da je to Rusija koja se nalazi usred Mediterana i otima evropske građane? Ali pošto je riječ o Izraelu, vi se samo smiješite i okrećete glavu. Sram vas bilo“, rekla je Montero.
Nakon sjednice, španska poslanica objavila je snimak svog obraćanja na društvenoj mreži X, optužujući evropske institucije da zatvaraju oči pred stradanjem civila i postupcima prema humanitarcima koji pokušavaju da dostave pomoć stanovništvu Gaze.
Povod za njene oštre riječi bilo je presretanje humanitarne flotile Global Sumud, koja je saopštila da je Izrael zaplijenio sva plovila iz njenog konvoja pomoći. Dodatne reakcije izazvale su informacije o ponižavanju i nehumanom tretmanu zarobljenih humanitaraca, u čemu je, prema navodima medija, učestvovao i izraelski ministar Itamar Ben-Gvir.
Zbog tog slučaja više evropskih država uputilo je diplomatske proteste i pozvalo izraelske ambasadore na razgovor, tražeći objašnjenja zbog postupanja prema humanitarnim aktivistima.
Dok se unutar Evropske unije vodi rasprava o budućnosti funkcije visokog predstavnika i ulozi Kaje Kalas, slučaj humanitarne flotile dodatno je otvorio pitanje sposobnosti evropskih institucija da zaštite sopstvene građane i dosljedno reaguju na kršenja međunarodnog prava, bez obzira na to ko je njihov počinilac.
