Peti Simpozijum energetike EPCG NET 2026, koji je u Budvi organizovala Elektroprivreda Crne Gore (EPCG), otvoren je uz poruke da je energetska tranzicija postala centralno razvojno, ekonomsko i bezbjednosno pitanje Crne Gore i regiona, te da se energetski sektor nalazi u fazi najdubljih strukturnih promjena u posljednjim decenijama.
Na otvaranju skupa istaknuto je da su dekarbonizacija, digitalizacija, razvoj obnovljivih izvora energije i jačanje energetske sigurnosti prestali da budu dugoročni ciljevi i postali svakodnevna realnost koja zahtijeva brze odluke, stabilne politike i snažna investiciona ulaganja.
Izvršni direktor EPCG Zdravko Dragaš poručio je da EPCG NET iz godine u godinu potvrđuje status jednog od najznačajnijih regionalnih energetskih skupova, naglašavajući da energetska tranzicija nije samo tehnički proces, već prilika za strukturno jačanje ekonomije i dugoročnu energetsku nezavisnost države.
On je istakao da Crna Gora ima jasnu evropsku perspektivu i definisane klimatske i energetske ciljeve, te da je odgovornost svih aktera da te ciljeve pretvore u konkretne projekte i mjerljive rezultate. Posebno je naglasio da EPCG, kao najveća energetska kompanija u zemlji, ima ključnu ulogu u ukupnom razvoju energetskog sistema.
Govoreći o investicionom ciklusu, Dragaš je naveo da kompanija intenzivno ulaže u nove obnovljive izvore energije, modernizaciju postojećih kapaciteta i unapređenje energetske efikasnosti. Posebno je izdvojio projekat vjetroelektrane Gvozd, koji je ocijenio kao prekretnicu u razvoju crnogorske energetike.
Prema njegovim riječima, Gvozd predstavlja novi razvojni ciklus i dokaz da Crna Gora može realizovati kompleksne energetske projekte u skladu sa evropskim standardima. Naglasio je da je riječ o projektu u potpunom vlasništvu EPCG, koji funkcioniše po tržišnim principima i bez subvencija, te da će proizvoditi energiju za oko 25.000 građana.
Dragaš je dodao da značaj ovog projekta prevazilazi same proizvodne efekte, jer potvrđuje kapacitete EPCG da bude nosilac energetske tranzicije i dugoročnog održivog razvoja. Kako je naveo, Gvozd predstavlja samo dio šireg investicionog ciklusa koji uključuje razvoj solarnih i vjetroprojekata, kao i modernizaciju hidroenergetskog sektora.
Posebno je naglasio da hidroelektrane ostaju temelj energetske stabilnosti Crne Gore, zbog čega su njihova modernizacija i produženje životnog vijeka strateški prioritet kompanije. Takođe je ukazao da energetska tranzicija ne podrazumijeva samo izgradnju novih kapaciteta, već i razvoj mreže, skladištenja energije i savremenih tržišnih modela.
Dragaš je posebno istakao značaj međunarodnih partnerstava, navodeći saradnju sa evropskim finansijskim institucijama i strateškim partnerima kao ključnu za realizaciju velikih projekata. Prema njegovim riječima, takva saradnja donosi nova znanja, tehnologije i finansijske modele, ali i podiže standarde realizacije projekata u Crnoj Gori.
Predsjednik Saveza energetičara, prof. dr Nikola Rajaković, ocijenio je da se energetski sektor nalazi u periodu ubrzanih promjena, uz sve izraženiju povezanost energetike i geopolitike.
On je naglasio da savremeni energetski sistem karakteriše snažan tehnološki razvoj, posebno u oblasti solarne i vjetroenergije, kao i baterijskih sistema za skladištenje energije. Rajaković je ukazao na sve veći značaj vještačke inteligencije u energetici i nagli rast potrošnje električne energije, naročito u segmentu data centara, ističući da se energetski sistemi suočavaju sa potpuno novim nivoom potražnje.
Posebno je izdvojio razvoj nuklearne fuzije kao perspektivnog, ali još uvijek dugoročnog pravca razvoja energetike.
– Energetski sektor razvija se kroz sinergiju tehnologije, regulative i finansija, a upravo ta ravnoteža predstavlja ključ uspješne tranzicije – poručio je Rajaković.
Ministar energetike i rudarstva Crne Gore Admir Šahmanović ocijenio je da je EPCG NET prerastao u jednu od najvažnijih regionalnih platformi za razmjenu znanja, investicija i politika u energetskom sektoru.
Istakao je da energetika više nije samo pitanje proizvodnje električne energije, već i pitanje ekonomskog razvoja, nacionalne sigurnosti i tehnološke konkurentnosti.
Šahmanović je naveo da je Crna Gora u prethodnom periodu sprovela značajne reforme, unaprijedila regulatorni okvir i intenzivirala saradnju sa evropskim partnerima i međunarodnim finansijskim institucijama.
Posebno je naglasio da država sada ulazi u fazu konkretnih investicija koje se mjere stotinama miliona eura.
– Cilj Crne Gore je da ne bude pasivni posmatrač, već aktivni učesnik evropske energetske tranzicije i regionalno energetsko čvorište – poručio je Šahmanović.
Predsjednik Odbora direktora EPCG Milutin Đukanović istakao je da kompanija ulazi u snažan investicioni ciklus i da ukupni planovi EPCG dostižu vrijednost od oko 4,1 milijardu eura.
Naglasio je da se energetska tranzicija mora posmatrati kao razvojna šansa, a ne administrativna obaveza.
On je izdvojio programe Solar 3000+, Solar 5000+ i Solar 10000+, kroz koje je već instalirano više od 100 MW na oko 10.000 krovova širom Crne Gore, čime se, kako je naveo, mijenja koncept odnosa građana i energetskog sistema.
– Potrošači postaju aktivni učesnici, dok se lokalna proizvodnja energije sve više decentralizuje – rekao je Đukanović.
Dodao je da EPCG već raspolaže portfeljom od oko 570 MW projekata iz obnovljivih izvora energije, uz planiranu godišnju proizvodnju od oko 900 GWh, što predstavlja značajan iskorak u odnosu na postojeće hidroenergetske kapacitete.
Posebno je istakao projekte Solar 10000+, izgradnju solarnih elektrana na industrijskim i javnim objektima, kao i razvoj baterijskih sistema za skladištenje energije, koji postaju ključni element stabilnosti sistema u uslovima rasta udjela obnovljivih izvora energije.
Govoreći o investicijama koje su u toku, Đukanović je naveo modernizaciju hidroelektrana, ekološku rekonstrukciju Termoelektrane Pljevlja i razvoj vjetroparkova, uz podršku međunarodnih finansijskih institucija poput EBRD-a i KfW banke.
On je istakao da EPCG planira i dodatne projekte u saradnji sa strateškim partnerima, te da je otvorena za različite modele saradnje sa privatnim investitorima, uključujući i otkup projekata u naprednoj fazi razvoja.
U završnim porukama, učesnici simpozijuma saglasili su se da energetska tranzicija zahtijeva balansiran pristup koji podrazumijeva razvoj hidro, solarnih i vjetro kapaciteta, modernizaciju mreže, jačanje sistema za skladištenje energije, digitalizaciju energetskog sistema i snažniju regionalnu i evropsku integraciju.
Simpozijum EPCG NET 2026 u Budvi tokom naredna dva dana okupiće predstavnike energetskog sektora, institucija, finansijskih organizacija i stručne javnosti iz Crne Gore, regiona i Evrope, sa ciljem definisanja pravaca razvoja energetike u narednom periodu i jačanja saradnje u procesu energetske tranzicije.
