Prema novom, dramatičnom izvještaju Ujedinjenih nacija koji kvantifikuje ekološke troškove vještačke inteligencije, naizgled logična tvrdnja da će AI modeli u budućnosti zahtijevati manje resursa predstavlja opasnu zamku.
Jedan od argumenata koji se često koristi za umirivanje javnosti zbog rastuće potrošnje energije i resursa u data centrima jeste upravo ugrađena efikasnost novih tehnologija. Međutim, stvarnost je potpuno drugačija.
Izvještaj procjenjuje da bi do 2030. godine potrošnja energije vještačke inteligencije mogla da se udvostruči i dostigne 3% ukupne svjetske proizvodnje električne energije.
To bi generisalo emisije štetnih gasova na nivou čitavog Ujedinjenog Kraljevstva, dok bi sistemi za hlađenje potrošili više vode nego što iznosi godišnja potreba za pijaćom vodom cjelokupnog svjetskog stanovništva.
Takođe se predviđa da će korišćenje vještačke inteligencije pratiti ekonomski princip poznat kao Dževonsov paradoks. Ovaj fenomen tvrdi da tehnološka poboljšanja koja povećavaju efikasnost nekog resursa često dovode do rasta, a ne pada njegove ukupne potrošnje.
Paradoks je dobio ime po ekonomisti Vilijamu Stenliju Dževonsu, koji je ovaj efekat primijetio kod upotrebe uglja u Engleskoj tokom 19. vijeka, gdje povećanje efikasnosti parnih mašina nije smanjilo ukupnu potrošnju ovog energenta.
Naprotiv, niži troškovi doveli su do znatno šire upotrebe i veće ukupne potražnje.
Kako AI modeli postaju jeftiniji i privlačniji za svakodnevno korišćenje, izvještaj očekuje da će to podstaći potpuno nove načine primjene i ogroman obim upotrebe. Time bi sve uštede ostvarene povećanjem efikasnosti mogle biti umanjene ili potpuno poništene.
Da bi se izbjegla ova ekološka zamka, izvještaj predlaže globalni plan za odgovornu upotrebu vještačke inteligencije zasnovan na principima transparentnosti, efikasnosti ugrađene u sam dizajn, jednakosti i pravednosti, kao i održivog korišćenja, piše ScienceAlert.
Zastrašujuće razmjere problema na globalnom nivou
Razmjere ovog problema su već sada frapantne. Prošle godine data centri su trošili količinu električne energije jednaku onoj koju troši Saudijska Arabija, koja je inače 11. najveći potrošač struje na cijeloj planeti.
Ako se potrošnja električne energije do 2030. godine zaista udvostruči, za neutralisanje tog ugljeničnog otiska bilo bi potrebno zasaditi i uzgajati čak 6,7 milijardi stabala tokom deset godina.
Data centrima bi u tom scenariju bilo potrebno i nevjerovatnih 9,3 biliona litara vode, kao i površina zemlje koja je gotovo 10 puta veća od površine Meksiko Sitija.
Pored same potrošnje resursa, izvještaj oštro naglašava i strukturnu nejednakost u samom središtu AI buma. Samo 32 države na svijetu imaju razvijenu infrastrukturu za AI cloud servise, a čak 90% tih kapaciteta nalazi se u Sjedinjenim Američkim Državama i Kini.
Ujedinjene nacije upozoravaju na opasno produbljivanje digitalnog jaza između zemalja koje razvijaju i kontrolišu ove napredne sisteme i onih koje ih samo koriste.
Ove manje razvijene države često snose nesrazmjerno veliki ekološki teret kroz agresivnu eksploataciju minerala na njihovim teritorijama i dramatičan rast elektronskog otpada.
Kako postići odgovornu upotrebu vještačke inteligencije?
Na operativni ekološki otisak vještačke inteligencije u praksi utiču dva glavna faktora – koliko je koristimo i na koji način je koristimo.
To uključuje sve svakodnevne zadatke koje AI modeli obavljaju, od generisanja običnog teksta i programskog koda, pa sve do kompleksnog stvaranja slika i video sadržaja, gdje svaki od tih zadataka od procesora zahtijeva drastično različit nivo računarske snage.
(SMART LIFE)
