ALBANCI SE UKRUPNJAVAJU, BOŠNJACI SLIJEDE ISTI MODEL: Da li pravoslavna većina uopšte razumije političke procese koji dolaze?

Politička scena u Crnoj Gori posljednjih mjeseci sve jasnije pokazuje jedan trend koji teško može proći neprimijećeno – manjinski narodi sve ozbiljnije rade na političkom objedinjavanju i dugoročnom strateškom pozicioniranju. Albanske partije već otvoreno šalju poruke o potrebi zajedničkog nastupa i koordinacije političkog djelovanja, dok je sve više signala da bi sličan proces mogao uslijediti i unutar bošnjačkog političkog korpusa. I to je potpuno legitimno.

Svaki narod ima pravo da politički artikuliše svoje interese, da jača institucionalni uticaj i da kroz demokratske procese pokušava ostvariti što bolju pregovaračku poziciju unutar sistema vlasti. Upravo zato nije problem u tome što albanske i bošnjačke partije rade na konsolidaciji svog političkog prostora. Problem je mnogo više u pitanju da li predstavnici pravoslavne većine u Crnoj Gori uopšte razumiju dubinu tih procesa i da li imaju bilo kakvu dugoročnu političku strategiju.

Jer dok manjinske partije sve više djeluju koordinisano, politička scena većinskog pravoslavnog naroda često ostavlja utisak permanentne fragmentacije, međusobnih sukoba, sujeta i kratkoročnih političkih kalkulacija. Umjesto ozbiljnog strateškog promišljanja o nacionalnim, kulturnim, jezičkim i institucionalnim pitanjima, energija se često troši na unutarblokovske sukobe, političke obračune i dokazivanje ko je „veći“ predstavnik naroda.

Upravo tu leži suštinska razlika.

Manjinske partije veoma dobro razumiju da se politička snaga ne gradi samo brojem glasova, već stepenom organizovanosti, jedinstva i sposobnosti da se dugoročno definišu prioriteti. Zato njihove političke poruke nijesu slučajne niti kratkoročne. One predstavljaju pokušaj stvaranja stabilnog političkog fronta koji će u svakom budućem preslaganju vlasti imati ozbiljnu pregovaračku snagu.

Sa druge strane, politički predstavnici pravoslavne većine često djeluju kao da još nijesu shvatili da se politička scena Crne Gore nepovratno promijenila nakon 2020. godine i da više nije dovoljno samo pobijediti DPS kako bi se automatski riješila sva pitanja koja decenijama opterećuju društvo.

Naprotiv.

Upravo sada počinje mnogo ozbiljnija politička faza – borba za dugoročno političko pozicioniranje unutar nove Crne Gore.

A za takvu borbu nijesu dovoljni samo emotivni govori, istorijske parole i povremena nacionalna mobilizacija. Potrebna je ozbiljna strategija, politička koordinacija i svijest da se procesi u regionu i unutar same Crne Gore ubrzano mijenjaju.

Posebno je zanimljivo što manjinske partije gotovo nikada javno ne vode međusobne ratove kakvi su česti među partijama koje dominantno predstavljaju pravoslavnu većinu. Dok jedni grade političku homogenizaciju, drugi često proizvode dodatnu fragmentaciju sopstvenog biračkog tijela.

I upravo zbog toga danas nije najvažnije pitanje da li će doći do objedinjavanja albanskih ili bošnjačkih partija. Mnogo važnije pitanje jeste – da li politički predstavnici pravoslavne većine uopšte razumiju ozbiljnost tih procesa i imaju li odgovor na njih.

Jer politika je dugoročna igra.

Oni koji na vrijeme prepoznaju trendove obično određuju pravac budućih procesa. Oni koji ih ignorišu najčešće se probude tek onda kada shvate da su drugi već zauzeli ključne političke pozicije.

Crna Gora ulazi u period novog političkog preslaganja i redefinisanja odnosa snaga. U takvim okolnostima svaki politički faktor pokušava da ojača svoju pregovaračku moć i institucionalni uticaj. To rade Albanci. To vjerovatno spremaju i Bošnjaci. Zato je sasvim prirodno pitanje – šta radi politička većina i da li uopšte razumije da se oko nje odvijaju procesi koji će određivati političku arhitekturu Crne Gore u narednim decenijama.