Srbija ponovo zemlja željeznice: Stižu „brze zvijeri” od 200 km/h

Srbija ponovo postaje zemlja željeznice. Pored novih auto-puteva, gradimo i obnavljamo pruge širom države, čime podižemo srpsku željeznicu na najviši nivo posljednjih decenija.

Republika Srbija se danas nalazi u epicentru najintenzivnijeg infrastrukturnog razvoja u svojoj modernoj istoriji, u kojem modernizacija željezničkog saobraćaja zauzima jedan od prioriteta. Kroz realizaciju kapitalnih projekata vrijednih više milijardi eura, država ne samo da obnavlja decenijama zapuštene lokalne pruge, već gradi savremene, brze koridore koji zemlju pozicioniraju kao primarno saobraćajno čvorište Centralne i Jugoistočne Evrope.

Brza pruga Beograd-Budimpešta

Najistaknutiji simbol modernizacije predstavlja brza pruga koja spaja Srbiju sa centralnom Evropom. U Srbiji je ova magistrala već pokazala svoj pun potencijal, od oktobra 2025. godine, dionica od Beograda do Subotice je u punoj funkciji, a vozovi Inter City (Soko) i Inter Regio saobraćaju projektovanom brzinom od 200 kilometara na čas.

Trenutni režim putovanja još uvijek podrazumijeva dva presijedanja (u Subotici i Segedinu) kako bi se stiglo do stanice Budapest Nyugati, što produžava vrijeme putovanja uz cijenu karte od 32 eura iz Beograda.

Mađarski dio trase finansira se sredstvima Izvozno-uvozne kineske banke uz primjenu kineskih tehničkih rješenja. Kako bi se zadovoljili strogi propisi Evropske unije i standardi za Evropski sistem upravljanja vozovima (ETCS), angažovano je njemačko Udruženje za tehničke preglede (TUV).

Prepreke oko licenciranja signalnih sistema prevaziđene su upotrebom najsavremenije hibridne tehnologije. Ova tehnologija omogućava vozovima da kroz Mađarsku bezbjedno saobraćaju brzinom do 160 kilometara na čas, čak i u uslovima drastično smanjene vidljivosti.

Benefiti za putnike

• Vrijeme putovanja između Beograda i Budimpešte biće skraćeno na nevjerovatnih 160 minuta (tačno 3 sata vožnje).
• Formirana je nova, pristupačnija cijena karte na relaciji Beograd-Budimpešta.
• Ovim projektom oživljava legendarna linija EuroCity Avala, koja će direktno povezati Beograd i Beč. Putovanje do austrijske prijestonice trajaće oko 6 sati bez presijedanja (Beograd-Budimpešta 3h, Budimpešta-Beč 2h i 40m).
• Za prevoz se uvode novi CRRC elektromotorni vozovi koji dostižu brzine do 200 km/h.

Rekonstrukcija i modernizacija brze pruge Beograd-Niš

Dok sjeverna magistrala ulazi u svoju finalnu fazu, masivni građevinski napori usmjeravaju se ka jugu Srbije. Predsjednik Republike Srbije Aleksandar Vučić je ovu magistralu jasno definisao:

• Željeznička pruga Beograd-Niš je žila kucavica i nadovezuje se na Subotica-Novi Sad-Beograd. I tu će ići negdje 160, negdje 200 kilometara na sat vozovi.

Celokupan projekat modernizacije pruge Beograd-Niš duge 230 kilometara procijenjen je na 2,77 milijardi eura, pri čemu je Evropska unija obezbijedila izuzetan grant u iznosu od 600 miliona eura. Delegacija EU u Srbiji i nadležno Ministarstvo nalaze se pred raspisivanjem javne nabavke za modernizaciju Dionice 3 (Paraćin-Trupale), čija ukupna dužina iznosi 79,7 kilometara.

Poddionica Paraćin-Stalać (20,8 km)

Projektovana za maksimalnu brzinu od 200 km/h. Radovi obuhvataju izgradnju 12 denivelisanih prelaza, 8 mostova i propusta, 17 propusta ispod pruge i dva pješačka podvožnjaka. Trasa velikim dijelom prati postojeću, ali uz neophodna prostorna prilagođavanja.

Poddionica Đunis-Trupale (37,7 km)

Projektovana za brzinu od 160 km/h. Tehnički veoma zahtjevna dionica koja zahtijeva izgradnju 18 denivelisanih prelaza, 14 mostova, 15 potpornih zidova i 18 propusta. Jedan od ključnih objekata biće potpuno novi tunel Đunis, dužine 580 metara, koji će poboljšati geometriju trase prije ulaska u naselje Vitkovac. Trasa prolazi prateći tok Južne Morave, zahtijevajući pažljiva izmještanja i korekcije krivina u naseljima Donji Ljubeš, Srezovac, Gornji Ljubeš, Korman, Trnjane, Donji Adrovac, Prćilovica i Žitkovac. Projektanti su posebnu pažnju posvetili implementaciji providnih i neprovidnih zvučnih barijera i minimizovanju rušenja stambenih objekata u centrima ovih sela.

Povezivanje sa Istokom: Pruga Niš-Dimitrovgrad

Od ključne važnosti za konkurentnost Srbije kao tranzitne države jeste obnova pruge Niš-Dimitrovgrad, jedinog dijela Koridora X koji do sada nije bio elektrifikovan. Ova magistrala predstavlja direktnu vezu Srbije i Bugarske, kojom se svakodnevno obavlja transport masivnih količina robe iz Turske i sa Bliskog istoka.

U okviru ovog projekta, čija se vrijednost finansira iz zajma Evropske investicione banke i bespovratnih sredstava iz Investicionog okvira za Zapadni Balkan, radovi se odvijaju u četiri komponente:

1. Građevinska rekonstrukcija: Priprema za elektrifikaciju dionice Sićevo-Staničenje-Dimitrovgrad (80 km).
2. Obilaznica oko Niša: Izgradnja jednokolosječne trase obilazne pruge oko grada Niša (22 km) koja će trajno izmjestiti težak teretni saobraćaj iz centra grada.
3. Elektrifikacija i signalizacija: Postavljanje kontaktnih mreža, SS i TT uređaja na 86 kilometara trase.
4. Nadzor i projektovanje: Nezavisni ekspertni nadzor.

U julu 2025. godine započeti su radovi na trećoj fazi, na dionici Sukovo-Dimitrovgrad dugoj 10,2 kilometra. Zahvaljujući modernizaciji donjeg i gornjeg stroja pruge, brzina na ovoj dionici biće podignuta sa dosadašnjih prosječnih 30 km/h na 120 km/h, obezbjeđujući neuporedivo brži, efikasniji i bezbjedniji saobraćaj. Pored ove trase, predsjednik je istakao i poseban značaj za istok Srbije koji nosi planirana pruga Ruma-Šabac-Loznica-Zaječar-Prahovo u dužini od 74 kilometra.

Brza pruga od aerodroma „Nikola Tesla“ do Surčina

U Beogradu je pred završetkom projekat vrijedan 188 miliona eura koji će prijestonicu uoči Ekspa 2027 svrstati u red malobrojnih metropola sa direktnom i brzom željezničkom vezom između aerodroma i centra grada.

Riječ je o regionalnoj, dvokolosječnoj i potpuno elektrificiranoj pruzi dugoj 18 kilometara, podijeljenoj u dvije dionice:

• Zemun Polje – Aerodrom „Nikola Tesla“ (11 km)
• Aerodrom – Nacionalni stadion / Ekspo kompleks (7 km)

Na ovom inženjerski složenom gradilištu neprekidno radi više od 500 ljudi i 200 inženjera. Trasa obuhvata šest značajnih objekata, četiri mosta (uključujući onaj preko auto-puta E-70, izgrađen bez obustave drumskog saobraćaja), jedan vijadukt i nadvožnjak. Putnici će koristiti stanice Zemun Polje i Nacionalni stadion, te stajališta Singidunum, Aerodrom i Surčin.

Kako je naglasila ministarka građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture Aleksandra Sofronijević:

• Ovaj projekat ne znači samo udobnost i sigurnost. Izgradnjom ove pruge, naši građani i svi oni koji dođu u Beograd, biće za 15 do 20 minuta u centru grada.

Za potrebe ove linije obezbijeđeno je devet novih kineskih elektromotornih vozova prilagođenih za brzine do 120 km/h, sa procijenjenim potencijalom od 10.000 putnika dnevno (3,5 miliona godišnje), što će biti ključno za sprečavanje saobraćajnog kolapsa u prijestonici.

Trijumf domaćeg inženjerstva

Uspostavljanjem redovnog putničkog željezničkog saobraćaja na novom mostu preko rijeke Tamiš kod Tomaševca, zvanično je obnovljena i modernizovana ključna saobraćajna arterija na pravcu Pančevo – Zrenjanin – Kikinda. Otvaranje ovog kapitalnog objekta, u čiju je izgradnju investirano 12,5 miliona eura, predstavlja istorijski trenutak za saobraćajnu infrastrukturu Banata, s obzirom na to da je riječ o željezničkoj vezi koja Zrenjanin, preko Pančeva, spaja sa Beogradom.

Ukupna dužina mosta je 120 metara. Oslanja se na četiri stubna mjesta, od kojih su dva pozicionirana direktno u riječnom koritu. Raspon između stubova iznosi 40 metara. Izgrađeno je oko 1.200 metara potpuno novog kolosjeka. Radovi su podrazumijevali ugradnju između 24.000 i 25.000 kubika materijala u cementom stabilizovan nasip, polaganje oko 170 tona šina i instalaciju između 1.700 i 1.800 željezničkih pragova. U zoni izgradnje novog mosta izvršena je i neophodna regulacija korita rijeke Tamiš.

Kragujevac i zapad Srbije

Paralelno sa putničkim koridorima, država finansira i razvoj kargo infrastrukture neophodne za industrijske zone. Na inicijativu grada Kragujevca, a po ugovoru sa JP Infrastruktura željeznice Srbije, u toku su pripremne aktivnosti na realizaciji projekta od posebnog značaja – izgradnje željezničke pruge Sobovica-Lužnice-krak Batočina.

Ova potpuno nova pruga, ukupne dužine 15,17 km (uz 0,89 km industrijskog kolosjeka), direktno će povezati ogromnu industrijsku zonu Majnd Park sa prugom Lapovo-Kraljevo.

Procijenjena vrijednost ove investicije iznosi oko 39 miliona eura. U početku namijenjena transportu materijala i gotovih tramvaja, pruga bi u kasnijoj fazi trebalo da bude osposobljena i za prevoz putnika.

„Značajniji, uspješniji i veći razvoj Srbije“

Važno je napomenuti i da se infrastrukturni razvoj odvija sinhronizovano, o čemu svjedoči podatak da se aktuelna brza drumska saobraćajnica Ruma-Šabac-Loznica (sa produžetkom ka graničnom prelazu Mali Zvornik) nalazi u koridoru postojeće željezničke pruge sa kojom se na više mjesta ukršta, što iziskuje kompleksna prostorna rješenja u tom dijelu zemlje.

Predsjednik Republike Srbije Aleksandar Vučić je, prilikom predstavljanja nacionalne strategije Srbija 2030, detaljno mapirao putanju ovog razvoja. Predsjednik je istakao uvjerenje u iznijete ciljeve:

Ali, ja vjerujem da hoćemo zato što sada znamo ko radi brzo, ko radi sporije, znamo sa kim možemo da radimo i vjerujem da ta iskustva nam znače i da su se ljudi ohrabrili, da su shvatili da moramo da radimo i da gradimo odgovorno, ali da moramo da radimo i da gradimo, a ne da nas politika zaustavi u gradnji i napretku infrastrukture.
Govoreći o ukupnom obimu radova koji obuhvataju još 929 kilometara pruga, on je naglasio istorijski kontekst ovog poduhvata:

Ako uspijemo da sve to uradimo, a to je ukupno još 929 kilometara, ako to stignemo, to je onda značajniji, uspješniji i veći razvoj Srbije mnogo nego što je bio posle Drugog svjetskog rata.

Ali, ja vjerujem da hoćemo zato što sada znamo ko radi brzo, ko radi sporije, znamo sa kim možemo da radimo i vjerujem da ta iskustva nam znače i da su se ljudi ohrabrili, da su shvatili da moramo da radimo i da gradimo odgovorno, ali da moramo da radimo i da gradimo, a ne da nas politika zaustavi u gradnji i napretku infrastrukture.
Govoreći o ukupnom obimu radova koji obuhvataju još 929 kilometara pruga, on je naglasio istorijski kontekst ovog poduhvata:

Ako uspijemo da sve to uradimo, a to je ukupno još 929 kilometara, ako to stignemo, to je onda značajniji, uspješniji i veći razvoj Srbije mnogo nego što je bio posle Drugog svjetskog rata.

(Kurir)