Sputnik: Novi signali u Podgorici i Pragu, može li se ispuniti san – dvostruko otpriznavanje lažne države Kosovo?

Milan Knežević započeo je kampanju „otpriznavanja Kosova“. Potez Mila Đukanovića o uspostavljanju bilateralnih odnosa sa Prištinom, što je direktno i isključivo njegova odgovornost, ostaće zabilježen kao ilustrativni primer političkog beščašća po više osnova. Pod pritiskom i želeći da spase sebe, Đukanović je potrčao da podrži američki projekat bez ikakvog konsultovanja javnosti, samim tim i bez ikakvog legitimiteta, ostavljajući trajni problem po stabilnost političkog sistema, piše danas Sputnik Srbija.

Njihov tekst prenosimo integralno.

Kosovo je jednako aktuelno u Crnoj Gori kao i u Srbiji, do te mjere da se slobodno može reći i kako ga kao „svoje pitanje“ više doživljavaju u Zeti nego na Vračaru. Naravno, o tome koliko pitanje Kosova opterećuje stabilnost političkog sistema ne govori se javno, pritisci i dalje traju, nije to politički isplativo. Ipak, iniciranje ove teme kao prioritetne nije do sada uslijedilo i zbog mogućih posljedica, odnosno destabilizacije temelja na kojima je građen politički sistem.

No, prije ili kasnije, to će se svakako desiti, sa kampanjom Milana Kneževića ili bez nje, pošto je potez Mila Đukanovića suština rasturanja državne zajednice i svega što je nakon toga sledilo.

Prag razotkrio pritiske

Kosovski projekat je u to vrijeme predstavljao jedan od ključnih za američku spoljnu politiku, uloženi su nevjerovatni napori u njegovu realizaciju, mada je „srpska čaršija“ sve vrijeme anestezirana drugačijim porukama i osvrtima raznih analitičara koji su nešto smatrali. I anesteziranje „srpske čaršije“ bilo je dio strategije, trebalo je otupiti silinu otpora i utišati glasove onih koji su se protivili.

Dokaz koliko su naporno u Vašingtonu radili kako bi izdejstvovali što je moguće više priznanja došao je ovih dana iz Praga. Petr Macinka, šef češke diplomatije rekao je javno ono što se po diplomatskim kuloarima odavno znalo: priznanje je uslijedilo nakon pritisaka Medlin Olbrajt, tadašnje državne sekretarke SAD.

Olbrajtovu su Srbi po zlu zapamtili još od devedesetih godina XX vijeka, njen odnos prema Beogradu teško je objasniti pozivajući se na teorije racionalnih izbora. Jednostavno, njeno djelovanje protiv srpskih interesa izlazilo je iz okvira racionalnosti, u brojnim situacijama postajalo čak nepojmljivo. Jedno je biti neprijatelj, nešto sasvim drugo zasnivati poglede na iracionalnom pristupu.

Uloga albanske mafije

Macinka nije spomenuo još jedan razlog priznanja, te 2008. godine navođen od strane čeških kolega po diplomatskim kuloarima. Albanska mafija je tada uveliko kontrolisala gotovo sve ilegalne poslove u Pragu, istiskujući druge kriminalne grupe, što je stvaralo ozbiljne bezbjednosne izazove, ali i ukazivalo da se preko raznih kanala i sa te strane može uticati na proces donošenja odluka.

Inače, raspoloženja za priznanje među samim Česima baš i nije bilo, oni koji su to zagovarali više su djelovali „po inerciji“ saopštenja iz Vašingtona i Brisela, dok su se protivnici organizovali i glasno negodovali.

U samom centru Praga, na Trgu svetog Vaclava, tradicionalno su održavani protesti u februaru sa porukom „Kosovo je Srbija“.

Predsjednici Češke Vaclav Klaus i Miloš Zeman uprkos priznanju imali su poseban odnos prema ovoj temi, koji se manifestovao ne samo porukama, nego i konkretnim djelovanjem. Tek 2023. godine, nakon inauguracije Petra Pavela za novog predsjednika, Češka je prvi put imenovala ambasadora u Prištini.

Istovremeno, diplomatsko predstavništvo Prištine u Pragu smješteno je u istoj zgradi kao i Američki kulturni centar, u istom ulazu, faktički u produžetku ogromnog objekta ambasade SAD. Dakle, bilo je problema i sa pronalaskom objekta, pa su u pomoć pritekli rukovodioci projekta.

Nova promjena tona u Češkoj

Uglavnom, u Češkoj se nakon nove promjene vlasti opet preispituje stav prema Kosovu koje je ministar Macinka kvalifikovao „srpskim pitanjem“. Svakako, Češka neće praviti „teatralne gestove“ i zato se ne može očekivati skoro „otpriznavanje“.

No, najavljeno je da Prag „neće biti saglasan sa svim zahtevima Prištine“, da je neophodno „kompromisno rešenje“, što je donekle i nagovještaj da se u budućnosti može očekivati možda i više od toga. Apsurdno, od Češke se možda može očekivati više po tom pitanju nego od Crne Gore.

Jer, češka politika ne zavisi od „kosovske teme“. Takozvana „Republika Kosovo“ doživljava se kao američki projekat, koji je podržan da bi se relativizovao pritisak Stejt departmenta i kako se ne bi kvarili odnosi sa Vašingtonom.

Crnogorska politika umnogome zavisi od „kosovske teme“. Jer, politika Mila Đukanovića takođe je dio istovjetnog američkog projekta. Ništa tu nije bilo originalno ili autonomno. Raspakivanje „otpriznavanja“ u Podgorici usljed toga sa sobom povlači i početak dekonstrukcije strukture koja je pravljena još od kraja devedesetih godina XX vijeka.