Izjava češkog ministra otvorila nova pitanja: Priznanje Kosova pod pritiskom i mimo međunarodnog prava

Izjava češkog šefa diplomatije da je priznanje tzv. Kosova bilo posljedica američkih pritisaka, uz „asistenciju“ Medlin Olbrajt, potvrđuje da su ključne odluke Zapada donošenje mimo međunarodnog prava, dok Srbija dobija dodatne argumente da je riječ o presedanu sa globalnim posljedicama.

Izjava češkog ministra spoljnih poslova Petra Macinke da je Češka priznala tzv. Kosovo „pod pritiskom“, uz pominjanje uticaja Medlin Olbrajt i veza tadašnjeg šefa diplomatije Karela Švarcenberga sa njom, otvara ozbiljna pitanja o prirodi odluka koje su evropske države donosile 2008. godine.

Kako za Sputnjik kaže spoljnopolitički analitičar i diplomata dr Zoran Milivojević, ovakva izjava predstavlja potvrdu da su evropske države odluke donosile mimo standarda i normi međunarodnog prava, ali i ne uvažavajući sopstvene interese.

„Ovakva izjava predstavlja potvrdu da su evropske države odluke donosile mimo standarda i normi međunarodnog prava, ali i ne uvažavajući sopstvene interese“, ocjenjuje Milivojević.

On ukazuje da se time dodatno potvrđuje stav Srbije da je kosovsko pitanje presedan koji je otvorio Pandorinu kutiju u međunarodnim odnosima.

„Vidimo da je to postala dežurna tema i da se ponovo vraćamo na principe i norme međunarodnog prava, bez obzira što se ono krši i ignoriše. Ali svaki rezultat i svaki ishod mora negdje da se podvede pod neko međunarodno pravo i mislim da je to suština priče“, ističe Milivojević.

Dodaje da u takvim okolnostima Srbija ima „punu satisfakciju“, jer se njeni argumenti dodatno učvršćuju.

Prema njegovoj ocjeni, Macinkina izjava pokazuje i da je kosovsko pitanje odavno prevazišlo regionalni i kontinentalni okvir i postalo tema od globalnog značaja.

Iskustva i pitanja otvorena nakon NATO agresije na Jugoslaviju 1999. godine, danas, kako kaže, dobijaju dodatnu težinu, jer se i tada i sada krše međunarodno pravo i principi suvereniteta i teritorijalnog integriteta.

„Vidimo da se i tada i sada krše međunarodno pravo i principi suvereniteta i teritorijalnog integriteta“, navodi on.

Upravo zato nije slučajno što se pitanje Kosova i Metohije ponovo otvara – ali sada u drugačijim okolnostima, kada pojedine države počinju da prepoznaju sopstvene interese.

Posebnu težinu ima Macinkina ocjena da je kosovsko pitanje prije svega srpsko i regionalno, a ne međunarodno.

„Time se jasno pokazuje da je svaki separatizam suprotan ne samo međunarodnom pravu, već i interesima mira i stabilnosti u globalnom smislu“, naglašava Milivojević.

Prema njegovim riječima, to je dodatna potvrda da Srbija ima puno pravo da brani Kosovo i Metohiju kao dio svog suvereniteta i teritorijalnog integriteta.

Macinkina izjava, smatra Milivojević, potvrđuje i da nije slučajno što je 28 država već preispitalo svoj stav o Kosovu i Metohiji, te da se može očekivati da i druge zemlje krenu istim putem u širem globalnom kontekstu.

Iako Češka vjerovatno neće formalno povući priznanje, moguće je da će ga u praksi ignorisati.

„Ne mora da povuče priznanje, ali može jednostavno da ignoriše taj stav, kao što je Mađarska radila – tako što neće postupati u međunarodnim procesima koji podrazumijevaju da je Kosovo nezavisno, već će se ponašati u skladu sa priznavanjem suvereniteta i teritorijalnog integriteta Srbije“, objašnjava Milivojević.

U širem geopolitičkom kontekstu, ovakve izjave uklapaju se u trend jačanja suverenističkih politika u Evropi i sve češćeg preispitivanja odluka donesenih pod uticajem velikih sila.

Zato Macinkina poruka prevazilazi dnevnu politiku – ona otvara pitanje da li je priznanje Kosova bilo rezultat međunarodnog prava i konsenzusa ili geopolitičkog pritiska, ali i nagovještava moguće promjene u budućem odnosu evropskih država prema ovom pitanju.