Krčme državnu imovinu po DPS sistemu: Aerodromi Crne Gore u rukama PES-ovih favorita

Iako se na prvi pogled može učiniti da ova tema prolazi ispod radara, pitanje davanja pod koncesiju Aerodroma Crne Gore ne bi smjelo proći bez ozbiljnog i širokog interesovanja javnosti. Riječ je o jednom od posljednjih strateških državnih resursa koji nije završio u talasu privatizacija obilježenih brojnim kontroverzama.

Iskustvo iz prethodnih decenija obavezuje na oprez. Tokom vladavine Demokratska partija socijalista (DPS) privatizovano je više od dvije hiljade državnih preduzeća. Značajan dio nekadašnjih proizvodnih pogona, koji su imali perspektivu razvoja, ugašen je ili „transformisan“ u stambene kvartove. Duž Primorja hotelska preduzeća prodavana su po cijenama koje su mnogi ocjenjivali niskim, dok danas ostvaruju značajnu dobit — ali ne za državu, već za privatne vlasnike. U tom procesu, kako tvrde kritičari, pojedinci bliski bivšoj vlasti preko noći su od skromnih činovnika postajali multimilioneri.

Zbog takvog nasljeđa postoji bojazan da bi i Aerodromi Crne Gore mogli postati jeftin plijen budućih koncesionara, koji bi decenijama ubirali profit od državnog dobra. Prema procjeni koju je 31. decembra 2018. uradio Ekonomski fakultet Univerziteta Crne Gore, vrijednost imovine iznosila je 140 miliona eura. Procjena stalnih sredstava iz 2021. godine govorila je o oko 122 miliona eura. Podaci Ministarstvo saobraćaja Crne Gore pokazuju da je knjižna vrijednost ukupne imovine u 2025. godini iznosila oko 185 miliona eura — od čega se približno 123 miliona odnosi na fiksnu imovinu (zemljište, objekte i opremu), a oko 62 miliona na tekuću imovinu.

Uprkos infrastrukturnim izazovima, kapaciteti crnogorskih aerodroma su prošireni, a prihodi su iz godine u godinu rasli. Početkom decembra prošle godine zabilježen je istorijski rezultat — u jednoj kalendarskoj godini opsluženo je tri miliona putnika.

Proces za konesije, na opsnovu koga bi na 30 godinma država ustupila Aerodrome s državnim vlasnipštvom od 30 odsto, još nije okončan i čeka se nova procjena vrijednosti. Upravo taj segment izaziva najviše polemika. Dio javnosti izražava sumnju da bi moglo doći do „korekcije“ procjene kako bi se vrijednost spustila ispod 150 miliona eura — praga iznad kojeg bi odluku morala potvrditi Skupština Crne Gore. Time bi se, prema tim tvrdnjama, izbjegla šira parlamentarna rasprava i potreba za saglasnošću kompletne većine.

Na tenderu koji je raspisan 2019.godine, prijavile su se dvije firme- južnokorejska „Incheon International Airport Corporation“ (IIAC) sa 96,18 bodova i drugorangirana luksemburško-američka kompanija „Corporación América Airports“ (CAAP) sa 65,15.

U fokusu javnosti našao se i premijer Milojko Spajić i njegov Pokret Evropa sad, uz spekulacije da je južnokorejska kompanija favorit u ovom postupku. Zvanične potvrde takvih tvrdnji, međutim, nema.

Ministar pomorstva i saobraćaja Filip Radulović, koji trenutno koordinira resor, saopštio je da se čeka konačna procjena vrijednosti imovine. Na toj poziciji naslijedio je Maja Vukićević iz Demokratska narodna partija, koja je podnijela ostavku u skladu sa stranačkim odlukama. Vukićevićeva nije bila zagovornik koncesionog modela, već je isticala da bi država trebalo da razmotri mogućnost sopstvenog ulaganja i modernizacije aerodroma.

Predstavnik Saveza sindikata Crne Gore i predsjednik Reprezentativne Sindikalne organizacije ACG Podgorica Slobodan Martinović je kazao da su svi zaposleni jednoglasno protiv koncesije, te da je proces od starta kontroverzan i pod sporovima

Upravo zato, rasprava o sudbini Aerodroma Crne Gore prevazilazi ekonomsko pitanje i ona zadire u šire dileme o upravljanju strateškim resursima, transparentnosti procesa i dugoročnim interesima države.