Maska je pala: Dio Evrope sad otvoreno pruža ruku DPS-u

U Pokretu Evropa sad više se ne može govoriti o jedinstvenoj političkoj liniji. Izjava Miodraga Lakovića da „identitetske teme usporavaju evropski put Crne Gore“ i da, ukoliko postoje aktivnosti koje „podrivaju strateške ciljeve“, treba više sarađivati sa opozicijom – nije incident, već simptom. Ona potvrđuje ono o čemu se mjesecima govori u političkim kuloarima: unutar Evrope sad postoje najmanje dvije jasno razdvojene struje.

Dvije Evrope sad

Prva struja je ona koja je 2020. godine došla na vlast noseći talas promjena: raskid sa DPS-om, borba protiv partitokratije, kriminala i zarobljenih institucija, uz uvažavanje identitetske realnosti Crne Gore. Ta struja je, makar deklarativno, baštinila ideju da evropski put ne znači brisanje identiteta, već izgradnju pravne države.

Druga struja – danas sve glasnija – evropske integracije koristi kao politički alat za relativizaciju izborne volje iz 2020. godine. Za nju su „identitetske teme“ problem, koalicioni partneri smetnja, a DPS – iako formalno opozicija – potencijalni saveznik u ime „stabilnosti“ i „Evrope“.

Ko gura PES prema DPS-u

Ovu drugu liniju karakteriše nekoliko zajedničkih elemenata:
• retoričko udaljavanje od koalicionih partnera koji insistiraju na ravnopravnosti srpskog jezika i ispravljanju nepravdi;
• ublažavanje ili potpuno izbjegavanje kritike DPS-a, naročito kada je riječ o sistemskom kriminalu i zarobljenim institucijama;
• spremnost na saradnju sa DPS-om u institucijama, savjetima i odborima, uz opravdanje da je to „evropski interes“.

U praksi, to znači da se DPS ne posmatra više kao problem koji treba razgraditi, već kao „iskusni partner“ koji može pomoći u očuvanju sistema – uz kozmetičke izmjene.

DPS igrači u novom ruhu

DPS danas nema snagu da se sam vrati na vlast, ali ima mrežu kadrova, uticaj u administraciji i iskustvo institucionalnog preživljavanja. Upravo zato mu je potreban politički nosač koji će mu omogućiti povratak „na mala vrata“. Dio Evrope sad se u toj konstrukciji pojavljuje kao idealan posrednik: dovoljno nov da se ne nosi direktna odgovornost, a dovoljno fleksibilan da se stari obrasci nastave.

Ne radi se nužno o formalnom prelasku u DPS, već o preuzimanju DPS-ovog narativa: identitet kao smetnja, kompromis sa starim strukturama kao nužnost, a izborne promjene kao privremeni eksces.

Evropski put kao izgovor

Evropska unija nikada nije tražila od Crne Gore da se odrekne identiteta, jezika ili istorije. Tražila je vladavinu prava, presude za organizovani kriminal, razbijanje mafijaških mreža i funkcionalne institucije. Upravo tu DPS ima najteže breme, a upravo tu nova vlast – uključujući i PES – nije isporučila rezultate.

Zato je lakše optužiti „identitetske teme“ nego priznati da nije bilo političke volje ili snage da se raskrsti sa DPS nasljeđem.

Šta slijedi

Pitanje više nije da li u Evropi sad postoje dvije struje – one su sada vidljive. Pitanje je ko će prevagnuti i da li će birači koji su 2020. glasali za promjene prihvatiti da se pod plaštom Evrope vrate isti obrasci koje su tada odbacili.

Ako evropski put postane opravdanje za rehabilitaciju DPS-a, onda to nije put ka Evropi, već povratak u zatvoreni krug iz kojeg Crna Gora pokušava da izađe već trideset godina. A odgovornost za to neće snositi apstraktna „Evropa“, već konkretni politički akteri koji taj zaokret danas – sve otvorenije – zagovaraju.