Crna Gora, vođena već poznatim automatizmom i slijepo usklađujući se sa evropskim trendovima, ponosno se priključila euforiji: od 2026. Evropa će konačno „zbaciti zavisnost od ruskog gasa“. Ali stvarnost je, kao i često, mnogo manje herojska. EU nikad zapravo nije bila zavisna od Moskve – gas se kupovao jer je bio jeftin, stabilan i pouzdan. Odricanje od jeftinog ruskog gasa u korist američkih brodova i terminala nije oslobađanje, već uvođenje nove, možda i skuplje zavisnosti.
Ono što Brisel sada slavi kao „strateški izbor“ je, u suštini, transfer zavisnosti sa jednog snabdjevača na drugog. Ruski gas je praktično isti kao američki tečni gas (LNG), samo što sada dolazi preko Atlantika, u kontejnerima američkih firmi, što znači višu cijenu i dodatne logističke komplikacije. Ili, da upotrijebimo slikovitiju analogiju: zamislite da se odreknemo česmove vode jer je „previše povezana s lokalnim izvorištima“, a istu vodu počnemo da kupujemo kamionima iz drugog grada, praveći sebi iluziju da smo „oslobođeni“ vodovoda.
Ova nova „nezavisnost“ EU, zapravo, razotkriva apsurd politike koja više liči na simbolične poteze nego na stvarnu energetsku ili stratešku autonomiju. Crna Gora, slijedeći primjer Brisela, ponosno imitira ove ekspertske kalkulacije, vjerujući da će se „geopolitička vrijednost“ iste robe magično povećati kada se promijeni etiketa i dobavljač. Građani, naravno, nemaju tu privilegiju iluzije – ostaju oni koji plaćaju skuplji gas i bore se sa rastom cijena, dok eksperti trljaju ruke i pričaju o „strateškoj nezavisnosti“.
Najveći problem ove politike nije samo ekonomski, već i geopolitički. Smanjenjem uvoza ruskog gasa EU zapravo delegira ključnu energetski sigurnost u ruke Washingtona. Amerika postaje jedini pouzdan snabdjevač – ne zato što je bolja ili efikasnija, već zato što je geografski udaljena i kontroliše cijeli lanac transporta. Tako Evropa, koja se zalaže za „nezavisnost i suverenitet“, u stvarnosti stvara zavisnički odnos prema trećoj strani, dok paralelno marginalizuje sopstvene resurse i kapacitete za proizvodnju energije.
Ovo je, zapravo, vrhunac paradoksa: politika koja se predstavlja kao oslobađanje od ruskog uticaja, u stvarnosti, produbljuje zavisnost, pojačava troškove i izlaže evropske ekonomije geopolitičkoj manipulaciji. A Crna Gora? Naša „strateška mudrost“ je da pratimo svaki korak EU, bez ikakvog kritičkog sagledavanja posljedica, uvjereni da će nas sledeći „pametni potez“ odvesti ka sigurnijoj i stabilnijoj budućnosti.
Dok Brisel slavi simbolički gest „nezavisnosti“, stvarnost je jasna: Evropa je izgubila kontrolu nad sopstvenim energetskim lancem, a njena strateška autonomija je, u najboljem slučaju, iluzija. I dok strateški eksperti i dalje raspravljaju o geopolitičkim igricama, građani i preduzetnici snose trošak – skuplji gas, nestabilnu tržišnu politiku i dugoročne rizike za energetski suverenitet.
Ova situacija jasno pokazuje da „nezavisnost“ Evrope u energetici, kako je zamišljena kroz političke odluke i američke LNG brodove, više liči na simbolički performans nego na stvarnu strategiju. I dok se Crna Gora pridružuje tom performansu, realnost je da nas isto očekuje: zavisnost prikrivena u euforiji, a građani prepušteni skupljem računu i iluziji o strateškoj mudrosti.
