Prema informacijama nekoliko svjetskih agencija, ruski predsjednik Vladimir Putin najvjerovatnije će na putu ka Budimpešti, gdje bi trebalo da se sastane sa Donaldom Trampom, koristiti zračnu rutu koja prolazi preko Crne Gore i dijela zapadnog Balkana.
Susret Putina i Trampa, koji bi prema izvorima iz Kremlja mogao biti održan „u naredne dvije sedmice“, najavljen je kao jedan od najvažnijih geopolitičkih događaja godine.
Prema pisanju agencije Reuters, Mađarska je već potvrdila da će „obezbijediti uslove za nesmetan ulazak ruskog predsjednika“, uprkos sankcijama i potjernici Međunarodnog krivičnog suda.
Balkanska ruta – najbezbjedniji koridor
Zbog zabrane preleta ruskih aviona iznad teritorije većine država Evropske unije, Putinov avion ne može koristiti standardne evropske rute. Analitičari navode da bi Balkan mogao postati najrealnija i najbezbjednija opcija, uzimajući u obzir složenu bezbjednosnu situaciju iznad Ukrajine i istočne Evrope.
Let iznad Crne Gore, Srbije i dijela neutralnog vazdušnog prostora bio bi, kako se procjenjuje, najmanje rizičan i politički izvodljiv koridor za dolazak ruskog predsjednika do Budimpešte.
Sastanak koji mijenja geopolitičku sliku
Sastanak Putina i Trampa u Mađarskoj predstavljao bi prvi direktan susret dvojice lidera od završetka mandata Donalda Trampa u Bijeloj kući. Tema razgovora bi, prema izvorima bliskim diplomatskim krugovima, trebalo da bude rat u Ukrajini, energetska bezbjednost Evrope, kao i budući odnosi Rusije i SAD u novoj globalnoj konstelaciji.
Mađarski premijer Viktor Orban, koji se otvoreno protivi antiruskim sankcijama, već je najavio da „Budimpešta želi biti domaćin istorijskog susreta koji bi mogao otvoriti novo poglavlje dijaloga između Istoka i Zapada“.
Politički i pravni izazovi
Iako se protiv Vladimira Putina vodi potjernica Međunarodnog krivičnog suda, Mađarska je najavila da je neće primijeniti, navodeći da „državni imunitet stranih lidera ima prednost“. Ova odluka izazvala je oštre reakcije iz Brisela, ali i tihu podršku nekih članica EU koje smatraju da bi dijalog mogao biti „realniji put ka okončanju sukoba u Ukrajini“.
Ako se potvrdi da Putinov avion zaista preleti vazdušni prostor Crne Gore, to bi bio presedan u evropskim okvirima i signal promjene u regionalnoj dinamici, posebno u kontekstu neutralne pozicije koju dio Balkana nastoji zadržati prema globalnim sukobima.
Bilo da do susreta dođe za nekoliko dana ili sedmica, sastanak Putina i Trampa u Budimpešti mogao bi obilježiti prekretnicu svjetske politike, dok potencijalni prelet ruskog predsjednika preko Crne Gore dodatno stavlja region u fokus međunarodne pažnje.
