Grupa Albanaca predvođena katoličkim sveštenikom Franom Koljajem održala je 23. jula verski obred na arheološkom lokalitetu srednjovjekovnog manastira Bogorodice Hvostanske u selu Studenica kod Istoka.
Riječ je o zakonski zaštićenoj zoni Srpske pravoslavne crkve, a Eparhija raško-prizrenska upozorava da je obred organizovan bez znanja i saglasnosti SPC, čime je prekršen Zakon o specijalnim zaštićenim zonama.
Takođe, upozoravaju i da je katolički sveštenik održao „politički govor sa izrazito nacionalističkim sadržajem, zagovarajući netrpeljivost prema licima koja nisu albanskog etničkog ili rimokatoličkog porijekla“.
„Tokom obreda rimokatolički sveštenik sa Kosova, Fran Koljaj, održao je govor sa otvorenim nacionalističkim porukama, koristeći zapaljivi jezik koji podstiče međuetničku i međuversku mržnju, u očiglednoj namjeri pogrešne interpretacije istorijski dokumentovanih činjenica i radi prisvajanja nasljeđa Srpske pravoslavne crkve“, navodi se u saopštenju eparhije.
Sveštenik je tokom obraćanja iznio nacionalističke i antisrpske poruke, negirajući istorijski identitet srpskog pravoslavnog manastira.
„Mnogi kulturni i vjerski objekti koji su pripadali Katoličkoj crkvi, uzele su dvije sile koje su nam bile mračne, Osmansko carstvo i Srpsko carstvo. Sarađujući, uzele su našu istoriju u svoje ruke. Srbija sa veoma snažnim uticajem u to vrijeme u Osmanskom carstvu, a danas sa predsjednikom Erdoganom ima samo jedan cilj, da se albanski narod ne naziva albanskim, da se zove kako god želi, katolički, muslimanski, ateistički, ali ne i albanski, a sve sa ciljem da ova zemlja pripadne Srbiji.
Ali odgovorićemo i Erdoganu i Srbiji kao što smo odgovorili i na posljednji rat, iako nismo bili spremni, ali smo imali ljubav prema domovini i istorijskoj istini albanskih spomenika i kulture.
Odgovorili smo vam i pobijedili u ratu, za mnoge je to bilo nemoguće, ali na kraju, 10. juna 1999. godine, srpske snage su se povlačile ka Beogradu, dok su Oslobodilačka vojska Kosova i svi ostali segmenti albanskog društva marširali ka Prištini, uz aplauz, osmijehe i ljubav naroda prema našim oslobodiocima“, dio je govora ovog katoličkog sveštenika.
Eparhija raško-prizrenska ocijenila je da je ovaj čin dio kontinuiranih provokacija i zloupotrebe vjere u političke svrhe, te je pozvala međunarodne subjekte da se angažuju na zaštiti ugroženih objekata SPC na Kosovu i Metohiji.
Manastir Bogorodice Hvostanske, osnovan početkom 13. vijeka od strane Svetog Save, predstavlja jedno od najstarijih duhovnih središta SPC. Zbog svog značaja, 2008. godine uvršten je u mrežu Specijalnih zaštićenih zona. U tim zonama je zabranjeno održavanje skupova i obreda bez saglasnosti SPC i nadležnog Savjeta.
Eparhija raško-prizrenska najavljuje pokretanje svih pravnih radnji protiv odgovornih, ali izražava sumnju u institucionalnu spremnost Prištine da sankcioniše ove postupke.
Ovaj događaj podsjeća na slične incidente, poput katoličke mise u Novom Brdu 2018. godine, koja je takođe održana na ostacima pravoslavnog hrama bez dozvole.
SPC upozorava da je ovaj slučaj još jedan primjer narušavanja njenih prava, sistematskog ignorisanja zakona i ugrožavanja srpskog kulturnog i vjerskog nasljeđa na Kosovu i Metohiji i ponovo apeluje na uspostavljanje efikasne i međunarodno garantovane zaštite svojih objekata i vjernika.
