1. МАЈ: Nekad se orila drugarska pjesma, danas radnici nemaju ni za burek

0

“Dru­gar­ska se pje­sma ori, pje­sma ko­ja sla­vi rad. Sr­ce grom­ko nek nam zbo­ri da nam ži­vi, ži­vi rad….!“ Uz ovu pje­smu ne­ka­da se sla­vio Me­đu­na­rod­ni pra­znik ra­da ši­rom biv­še Ju­go­sla­vi­je, a da­nas, iako se zva­nič­no obi­lje­ža­va 1. maj, rad­nič­ka kla­sa ne­ma raz­lo­ga za sla­vlje. U velikoj Jugoslaviji, naročito odmah poslije Drugog svjetskog rata, održavale su se brojne prvomajske parade.
Praznik rada, 1. maj, nekad je bio jedan od najznačajnijih datuma u godini. Bilo je to vrijeme slavlja i veselja, uranaka i parada. Danas se za većinu Prvi maj sveo na roštiljanje i slobodan dan, ako ga i dobiju.
Proslave Prvog maja – Međunarodnog praznika rada u Crnoj Gori su naročito u prvim godinama poslije oslobođenja bile prave – narodne svetkovine. To najbolje svjedoči „Pobjeda“ od 6. maja 1945. godine. U opširnom izvještaju sa te proslave na Cetinju, „Pobjedini“ reporteri ističu da su „hiljade srca klicale u jednom ritmu“, da je Crna Gora već bila oslobođena, a Cetinje prvi put dočekivalo Prvi maj u slobodi. Tada se klicalo Staljinu i Sovjetskom Savezu, a narod je „aklamirao Blažu Jovanoviću, koji je, iako bolestan, ustao da govori, zaključuje „Pobjeda“. Od tada je, kao što se zna, proteklo više od sedam decenija.


Umjesto narodnih svetkovina, proslave Međunarodnog praznika rada su se svele na sindikalne proteste i prvomajske radničke šetnje.
A nekad je sve, počinjalo sa tradicionalnim prvomajskim urankom uz limenu muziku lokalnog gradskog orkestra. A onda su glavnim ulicama paradirali radnici, seljaci, a predstavljana je i prava poljoprivredna mašinerija.
Prvi maj, Međunarodni praznik rada, širom svijeta obilježava se već 125 godina. No, konotacije koje se uz Prvi maj vežu kroz godine su se drastično promijenile; nekad je to bio praznik kojim se odavala počast borbi za radnička prava, dok većinu građana danas Prvi maj asocira tek na neradni dan i roštilj u prirodi.
Zasluge za obilježavanje Prvog maja ponajprije pripadaju američkim sindikatima, koji su 1. maja 1886. godine stupili u generalni štrajk. Bila je to reakcija na neispunjeno obećanje vlasti o donošenju zakona o osmosatnom radnom vremenu – koji je upravo tog 1. maja trebao stupiti na snagu.
Nakon Drugog svjetskog rata obilježavanje Prvog maja u Jugoslaviji dobilo je drugačiji karakter. Prvi maj postao je državni praznik kojim su se slavila radnička prava. U čast Prvom maju organizovane su veličanstvene parade.
Zbog svog društvenog karaktera Prvi maj je postao, uz Dan republike i Novu godinu, omiljeni jugoslavenski praznik.
Spajanje praznika s vikendima često je radnicima omogućavalo da im se prvomajska proslava pretvori u pravi mali godišnji odmor. Razvila se tako i tradicija sindikalnih prvomajskih putovanja, ali i šoping izleta, gdje su kao najpopularnije destinacije bile Trst i Solun.
Svi ti običaji su nestali u ratnim devedesetim godinama, kada nikome nije bilo do slavlja.

Ostavite Komentar

Your email address will not be published.